سیاست اقتصادی چین

سیاست اقتصادی چین

بسیاست اقتصادی چین چگونه بوده است؟ کتابی که در دست دارید برای پاسخ به این پرسش، با درنظرگرفتن ابعاد و سطوح مختلف اقتصاد چین، ابتدا به فرایند تصمیم‌گیری اقتصادی و چگونگی شکل‌گیری اجماع پرداخته و سپس شاخص‌های مهم اقتصادی مدنظر دولت چین در سیاست‏‌گذاری‌ها را در سطوح داخلی و بین‌المللی در دوران قبل و بعد از شی‌ جین‌پینگ مورد بررسی قرار داده است. در ادامه، اهمیت انرژی در اقتصاد چین و راهبردهای آن برای تأمین امنیت انرژی شرح داده شده است. همچنین الگوی سرمایه‌گذاری خارجی چین و دیدگاه‌ موافقان و مخالفان آن مورد بررسی قرار گرفته است. در ادامه پس از پرداختن به نظام بانکی و تعاملات بانکی خارجی چین و جایگاه سیستم پرداخت بین‌المللی آن در جهان، به سیاست اقتصادی چین در قبال ایران در دوران شی جین‌پینگ پرداخته شده است. در پایان نقشه راهبردی دولت ایران برای تأمین حداکثری منافع ملی در تعاملات با چین ارائه شده است.

نویسندگان کتاب:

حامد مهربان کاندیدای دکتری علوم سیاسی گرایش جامعه‏‌شناسی سیاسی از دانشگاه علامه طباطبایی است. با چندین مؤسسه پژوهشی همکاری دارد و برای دو سال کارشناس و مدیر بخش چین شرکت دیده‌بان بازار بین‌الملل سامین بوده است. به حوزه جامعه‌شناسی سیاسی با تمرکز بر سرمایه اجتماعی، هویت و قومیت و مطالعات منطقه‌ای خاورمیانه با تمرکز بر ایران و عربستان و مسائل چین علاقه‌مند است. تاکنون از وی شش مقاله علمی پژوهشی در مجلات مختلف به چاپ رسیده است.
محمدجواد رحیمی
دانش‌آموخته اقتصاد نظری و کارشناس‏‌ارشد رشته علوم اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی است. در سال ۱۳۹۷ شرکت دیده‌بان بازار بین‌الملل سامین را تأسیس کرد و مدیریت اجرای بیش از ده پروژه در حوزه بازاریابی بین‌المللی و مطالعات اقتصادی را بر عهده داشته است. برای نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مدیریت پروژه تحقیقات بازار کیت‌های آزمایشگاهی PCR در کشور چین، روسیه و عراق؛
مدیریت و اجرای پروژه تحقیقات بازار کف‌پوش‌های پلیمری در کشور ترکیه و چین؛
مدیریت پروژه بررسی ابعاد جنگ تجاری آمریکا و چین؛
مدیریت و اجرای پروژه مطالعه الگوی روابط نفتی چین با کشورهای اصلی تأمین‌کننده نفت.

محور مقاومت؛ جمهوری اسلامی ایران و نظم منطقه‌ای

محور مقاومت؛ جمهوری اسلامی ایران و نظم منطقه‌ای

بعد از وقوع انقلاب اسلامی، مقاومت به‏‌عنوان یکی از عناصر هویت‌‏بخش ملی و دینی نقش برجسته‌‏ای در گفتمان سیاسی جمهوری اسلامی پیدا کرد. در چارچوب استراتژی عمق‌‏بخشی یا صدور انقلاب، تلاش شد مقاومت در خارج از مرزهای کشور نیز پیگیری شود؛ هم به‌‏عنوان عنصری رهایی‏‌بخش در برابر سلطه و استکبار و هم به‏‌عنوان ابزاری برای بازدارندگی در برابر دشمنان و نقش‌‏آفرینی در تحولات و نظم منطقه‏‌ای. نتیجۀ پیگیری این رویکرد در چهار دهۀ گذشته موجب شکل‌گیری مجموعه‏‌ای از کنشگران دولتی و غیردولتی شده است که «محور مقاومت» نام گرفته و هم‌‏اکنون یکی از قطب‌‏های قدرت در غرب آسیا محسوب می‌‏شود. این کتاب به بررسی مسائل محور مقاومت ازجمله روند تکامل، توانمندی‏‌ها، آسیب‏‌پذیری‏‌ها، تهدیدها و چالش‌‏های پیشِ‏‌روی آن و چگونگی نقش‏‌آفرینی این محور در نظم منطقه‌‏ای می‌‏پردازد.

نویسندهٔ کتاب، مهدی شاپوری، دانش‌‏آموخته‏ دکتری روابط بین‌‏الملل از دانشگاه تربیت مدرس و عضو هیئت‌‏علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی و نیز پژوهشگر روابط بین‌‏الملل و به‌‏طور خاص، مسائل مربوط به نظم بین‌‏المللی و نظم منطقه‌‏ای در غرب آسیاست. از ایشان گزارش‌‏ها و مقاله‌‏های زیادی در حوزه مقاومت و مسائل منطقه در ماه‏‌نگار و سال‌نمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پژوهشکده مطالعات راهبردی به چاپ رسیده است.
ازجمله آثار ایشان عبارت‌‏اند از:
• سیاست خارجی، امنیت و توسعه؛ تجربه روسیه؛
• عربستان سعودی؛ تحولات، چالش‏‌ها و چشم‌‏انداز؛
• روابط بین‌‏الملل: نظریه و رویه.

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۹

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۹ – اسفند ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۹ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

سوانح رانندگی و بایسته‌‏های صیانت از جمعیت/ سعید صادقی جقه
کاهش قابل توجه نرخ رشد جمعیت ایران در سال‏‌های اخیر و قرارگرفتن آن در نقطه‌‏ای پایین‏تر از نرخ جانشینی نگرانی‏‌های زیادی را برانگیخته است. مجموعه نظام سیاستگذاری ایران برای مقابله با این بحران تمهیدات گوناگونی را برای تشویق شهروندان به فرزندآوری به کار گرفته است. با این حال، به نظر می‏‌رسد در این سیاست‏‌ها، صیانت از جمعیت توجه شایسته‌‏ای دریافت نکرده است. در نوشتار حاضر با بررسی هزینه‌‏های جمعیتی تصادفات رانندگی، توصیه‌‏هایی برای کاهش تلفات این سوانح ارائه شده است.
لزوم بازبینی در راهبردهای مهاجرپذیری جمهوری اسلامی ایران/ سیدمحمد فیروزی
براساس آمارهای سازمان‌های بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران، از جمله مهم‌ترین کشورهای مهاجرپذیر دنیاست. مهاجرپذیری، همانند شمشیر دودَم (دولبه) تلقی می‌شود، یک‌لبه آن فرصت و دیگری تهدید است. این بستگی به نوع عمل و راهبردهای کشور مهاجرپذیر دارد که از کدام‌یک، استفاده می‌کند. به‌نظر می‌رسد، جمهوری اسلامی ایران، با تهدیدها و آسیب‌های مهاجران بیشتر دست‌¬به¬گریبان است و از فرصت‌های مهاجران و مهاجرپذیری کم‌تر استفاده می‌کند. برخی پژوهش‌ها و مطالعات ملی نشان می‌دهد که در اثر فقدان راهبردهای مهاجرپذیری به‌روز شده و متناسب با شرایط؛ مهاجران نخبه، متخصص، کارآفرین و سرمایه‌گذار جذب جامعه ایران نمی‌شوند. از جانب دیگر، مهاجران موجود، سرمایه‌ها و نقدینگی‌های‌شان را سرمایه‌گذاری نکرده و به خارج منتقل می‌کنند. به علت فقدان راهبردهای فرهنگی و اجتماعی، ناسازگاری فرهنگی و به تبع آن آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی مهاجران بیشتر نمود می‌یابد و نیز به علت تعطیل بودن مواد قانون مدنی- بخش‌تابعیت، بحران هویتی نسل‌های دوم، سوم و چهارم مهاجران به معضل ملی تبدیل شده و از این فرصت بزرگ، برای پرکردن خلاء ناشی از افت‌رشد جمعیت کشور نیز استفاده نمی‌گردد. در این گزارش راهبردی، با استفاده از متون و منابع علمی و تحقیقی، به بررسی‌ چالش‌ها در راهبردهای مهاجرپذیری جمهوری اسلامی ایران پرداخته شده و درنهایت برای مسوولان امور، پیشنهادات علمی و عملی ارائه خواهد شد.
ناکامی آمایش سرزمین در ایران: زمینه‌ها و پیامدها/مراد کاویانی راد
هدف برنامه توسعه، بهزیستی و بهبود وضعیت شاخص‌های کلان زیست و زیستگاه شهروندان است. برنامه‌های توسعه در ایران پیشینه‌ای بیش از هفت دهه دارند اما برونداد آنها تا کنون بیشتر در شکل ناپایدارسازی توانش‌های سرزمینی و توسعه نامتوازن نمود یافته است. بر بنیاد داده‌ها در ایران بیش از نیمی از اهداف برنامه‌های توسعه به سرانجام نمی‌رسند. امروز برنامه هفتم توسعه کشور در دست تهیه است. به فرجام‌رسیدن برنامه هفتم نیازمند آسیب‌شناسی برنامه‌های گذشته و هماهنگ‌سازی آنها با اسناد بالادستی، واقعیات جغرافیایی و موقعیت ژئوپلیتیک کشور است. نوشتار پیش رو، بر آن است که بازدارنده‌های اجرای آمایش سرزمین در ایران را بررسی و زمینه‌ها و پیامدهای آنها را واکاوی کند.
چارچوب عملیات روانی مدرن علیه جمهوری اسلامی ایران/ محمدهادی راجی
جهان مدرن در حال گذراندن تغییرات سریع و مهمی است. دراین‌میان، علوم اجتماعی و فناوری‌های اطلاعاتی – ارتباطاتی نیز تحولات سریع و پیچیده‌ای را تجربه می‌کنند. مسائل اجتماعی درهم‌تنیده شده‌اند و رشته‌های علمی نیز در حال عبور از فضای میان‌رشته‌ای و گذار به ساحت تنیدگی دانش هستند. این فرایند باعث شده است تا مفهوم جنگ و ساحات و ابزارهای آن نیز از پیچیدگی خاصی برخوردار شوند و برخی از دولت‌ها نیز سرمایه و تلاش معتنابهی برای استفاده از تأثیرات سیاسی و روانی علوم اجتماعی در نظر گرفته‌اند. گذار از جنگ سخت به جنگ نیمه‌سخت ، نرم و ترکیبی بیانگر این تحولات سریع و مهم است. موضوع عملیات روانی به‌مثابه یکی از قدیمی‌ترین مفاهیم مربوط به جنگ نیز از این قاعده مستثنا نیست.
چالش‌ها و بایسته‌های جریان‌های سیاسی در ایران/ سیدعلی مرندی
این نوشتار به بررسی مهم‌ترین چالش‌های اصولگرایان، اصلاح‌طلبان و عدالت‌خواهان در سپهر سیاست ایران می‌پردازد، که از آن جمله می‌توان به «گفتمان‌گریزی»، «شکاف نسلی»، «محدودیت امکان عمل سیاسی»، «کاهش سرمایه اجتماعی» و «اپوزیسیون‌نمایی» اشاره کرد. پس از بررسی موارد ذکرشده، بایسته‌های راهبردی مدیریت این چالش‌ها را بیان کرده‌ایم.
بررسی بازار دانشجویان بین‌المللی در ایران/ سیدمحمد فیروزی
در سال‌های اخیر، بازار دانشجویان بین‌المللی، یکی از بازارهای پرطرفدار و پرجاذبه درجهان بوده است. تعداد دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۱۸ به ‌بیش از ۵٫۵ میلیون نفر می‌رسید و تنها کشور استرالیا از حضور دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۱۹ حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد داشته‌است. ایران، در سال‌های اخیر، با رشد چشم‌گیر و هشت‌برابری در جذب دانشجویان خارجی، به‌ یکی از مقاصد این دانشجویان تبدیل شده‌‌است. قانون برنامه ششم توسعه، جذب ۷۵ هزار دانشجوی خارجی را هدف تعیین کرده‌است. اگرچه این هدف برآورده نشده اما جذب حدود ۴۵ هزار دانشجوی بین‌المللی از حدود ۳۲ کشور جهان، دست‌آوردی بزرگ دانسته می‌شود. بازار دانشجویان بین‌المللی ارزش‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را به همراه دارد. این بازار مهم در ایران، با چالش‌ها و فرصت‌های زیادی مواجه است که به‌نظر می‌رسد، برای کاستن از این چالش‌ها و فرصت‌سازی‌ برای افزایش دانشجویان خارجی و ارزش‌آفرینی بیشتر دراین بازار، راهبردهای علمی، آنچنان‌که شایسته است وجود ندارد. این گزارش، به این چالش‌ها و فرصت‌ها با ذکر مستندات پرداخته و درنهایت پیشنهادهایی راهبردی برای مسئولان امور ارائه می‌کند.
استراتژی بایدن در قبال جمهوری اسلامی:گذار از فروپاشی به خنثی‌‏سازی/ فرزاد پورسعید
از هنگام تولد نظام جمهوری اسلامی در ایران تا به امروز، در آمریکا هفت بار منصب ریاست‌جمهوری دست به دست شده که طی آن چهار بار جمهوری‏‌خواهان و سه بار دموکرات‏‌ها در رأس کاخ سفید قرار گرفته‌‏اند. در این مدت، مناسبات جمهوری اسلامی و دولت‏‌های مختلف آمریکا همواره بحرانی و خصمانه بوده است. تجربه این بازه زمانی طولانی نشان می‏‌دهد با وجود تفاوت‏‌های آشکار در سیاست‏‌های خارجی حکومت‏‌های مختلف آمریکا در قبال ایران و فراز و فرودهایی که با تغییر حکومت‏‌های آمریکا در منحنی تنش بین دو کشور پدید آمده، هرگز شرایط برای تنش‌‏زدایی بین دو کشور در حد پایان خصومت‏‌ها و عادی‏‌شدن روابط فراهم نشده است، بلکه تمامی این دولت‏‌ها به نوعی در پی تحدید جمهوری اسلامی و برانداختن آن در بازه زمانی دوره خود (حداکثر هشت سال) بوده‏‌اند و برخی حتی برای این رویداد، یعنی سرنگونی جمهوری اسلامی، زمان هم تعیین کرده بودند.
چارچوبی برای تعامل با روسیه/ مهدی شاپوری
روسیه قدرت بزرگی است که در همسایگی ایران قرار دارد. از نظر جغرافیایی، این کشور همواره نزدیک‏ترین قدرت بزرگ به ایران در نظام بین‌‏الملل بوده است. با وجود این نزدیکی جغرافیایی، روابط دو کشور آکنده از خاطرات نامطلوب و تنفرهای تاریخی است که آنها را از هم دور می‌‏کند. چیرگی بر ذهنیت منفی افکار عمومی دو کشور به‏‌ویژه ایرانی‏‌ها نسبت به روس‏‌ها کار آسانی نیست. روابط اقتصادی و تجاری دو طرف نیز در تجارت کلان آنها اهمیت چندانی ندارد. این دو عامل یعنی نگرش افکار عمومی و سطح پایین روابط اقتصادی، بازدارنده‏‌های بزرگی در گسترش و پایداری روابط دو کشور هستند. با این حال، دو طرف در برخی حوزه‏‌های ژئوپلیتیکی و راهبردی، دارای منافع و اهداف مشترکی هستند. البته در این حوزه‌‏ها نیز منافع متفاوت و حتی گاهی متعارض زیادی دارند. بر این اساس، در روابط با روسیه مانند هر رابطۀ دیگری به‌‏ویژه با قدرت‌های بزرگ بهتر است رویکرد حرفه‏‌ای و واقع‏نگرانه‌‏ای بر سیاست خارجی کشورمان حاکم باشد و از هرگونه شوریدگی و شتاب‏زدگی پرهیز شود. هرگونه شتاب‏زدگی می‏تواند مسیر روابط دو کشور را از تعادل خارج کند و به جای نزدیکی بیشتر، بر فاصله‌‏ها میان آنها بیفزاید. به نظر می‌‏رسد پرهیز از نگرش‏‌های سیاست‌‏زده نسبت به روابط با قدرت‌‏های بزرگ و پیگیری سیاست خارجی عمل‏گرایانه و منافع‌‏محور در رابطه با این قدرت‌‏ها، بیشتر به منافع و امنیت ملی ایران کمک می‏‌کند.
جنگ اوکراین و پیامدهای آن بر نظام بین‏‌الملل/ مهدی شاپوری
جنگ اوکراین شروع مرحلۀ جدیدی از تنش و هماوردی میان قدرت‏‌های بزرگ است و پیامدهایی در حوزه‌‏های مختلف برای نظام بین‏‌الملل در پی خواهد داشت. به نظر می‏‌رسد در این هماوردی، نظم لیبرال تقویت خواهد شد. اقتصاد جهان در کوتاه‌‏مدت و حتی میان‏‌مدت آسیب جدی خواهد دید، اما در بلندمدت اقتصاد روسیه در صورت ادامۀ روند کنونی با چالش‏‌ها و مشکلات اساسی مواجه خواهد شد. جنگ اوکراین برای ایران فرصت‏‌هایی ایجاد می‏‌کند؛ ازجمله بازیابی و تقویت حضور در بازارهای انرژی، اما تضعیف اصل حاکمیت ملی برای ایران نمی‌‏تواند مطلوب باشد. ضمن اینکه این تهدید نیز وجود دارد که منافع ملی ایران در رقابت قدرت‏‌های بزرگ آسیب ببیند؛ به‌ویژه اگر درس‏‌های تاریخ معاصر را فراموش کنیم.
نگاه دیگران: پیامدهای تغییر اقلیم برای اطلاعات نظامی/ شیرا افرون و دیگران/ ترجمه سمیه ملک‌مکان
به موازات پویش‌ جهانی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، جوامع دفاعی سراسر جهان هم تلاش‌هایشان برای مواجهه با تغییر اقلیم را بیشتر کرده‌اند. در این چارچوب، آنچه به‌ویژه قابل‌توجه است گزارش‌های اخیر پنتاگون و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده در مواجهه با چالش‌های امنیت ملی مرتبط با بحران اقلیم، و به‌ویژه دعوت آن‌ها برای اقدام اطلاعاتی اساسی بیشتر در این حوزه است.
کتاب ماه: سال‌نمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران؛ تحولات راهبردی ۱۴۰۰، چشم‌انداز ۱۴۰۱
در این نوشتار، دوازدهمین شماره کتاب مرجع «سالنمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران» معرفی شده است. این کتاب به تبیین تحولات راهبردی سال ۱۴۰۰و چشم‌انداز سال ۱۴۰۱در حوزه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است.


نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل

نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل

نظریه‌‏ها و مفاهیم، هویت رشته روابط بین‏‌الملل را شکل می‌‏دهند. بدون استفاده از نظریه‌ها شناخت نظام‌مند تحولات پیچیده روابط بین‌الملل مسیر نیست. نظریه‌‏ها در تبیین دنیای روابط ‌بین‌الملل به ما کمک می‌کنند و در همه حوزه‏‌ها وجود دارند. بنابراین هدف اصلی این نوشتار پرداختن به مفهوم نظریه و ارتباط آن با مسائل فرانظری و همچنین بررسی تحول مفاهیم و تکثر معنایی در رشته روابط بین‌‏الملل است. امید است که کتاب حاضر بتواند خلأ آثار نظری موجود را تا حد امکان برطرف کند و برای پژوهشگران این رشته مفید باشد. نظریه‌ها و مفاهیم نظری به ما نشان می‌دهند چه چیزهایی را به‌‏عنوان روابط ‌بین‌الملل تلقی کنیم، چه چیزهایی را مهم بدانیم، چگونه به آن‏ها نگاه کنیم و سرانجام چگونه آن‏‌ها را بفهمیم و تبیین کنیم.

نویسنده: الهام رسولی ثانی‌آبادی

ناشر: پژوهشکده مطالعات راهبردی

نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰

قیمت: ۶۸۰.۰۰۰ ریال

شابک: ۰-۱۰-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب «نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل» کلیک کنید

خرید و دانلود ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۸

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۸ – بهمن ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۸ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

طبقه اجتماعی و امنیت ملی: تحلیل طبقاتی سیاست‌‏های کلان در سال ۱۴۰۰/ علیرضا رحیمی
در ماه‌‏های گذشته گردهم‌‏آیی‏‌های اعتراضی قشرها و گروه‌‏های اجتماعی گوناگون – از کارگران و معلمان گرفته تا کشاورزان و جانبازان- روندی فزاینده داشته است. برخی سیاست‌‏های درپیش‏‌گرفته شده نیز اگرچه با هدف بهبود روندها در دستور کار قرارگرفته‌اند ولی به باور بسیاری از کارشناسان می‏‌توانند دامنه نارضایی‌‏ها را گسترده‌‏تر کنند. ازآنجاکه واکاوی رویکردهای کلان طبقات اجتماعی در شناسایی روندهای امنیت ملی کارسازی شایسته دارند، گزارش زیر بر بنیاد تحلیلی طبقاتی به نسبت‌‏یابی سیاست‏‌های جاری با خواسته‏‌ها و رویکردهای طبقات اجتماعی در ایران پرداخته و با هدف سازواری سیاست‏‌ها با نیازهای اجتماعی پیشنهادهایی را مطرح کرده است.

موج جدید اعتراضات صنفی در کشور: دلایل، دلالت‌ها و راهکارها/ مجتبی قلی‌پور
ایران در سال ۱۴۰۰، شاهد موج جدیدی از اعتراضات عمدتاً صنفی در سراسر کشور بوده است که ازنظر راهبردی معنادار و شایسته توجه ویژه است. در این نوشتار، ابتدا شواهدی ارائه می‌دهیم که چرا می‌توان از موج جدیدی از اعتراض در گستره کشور سخن گفت، سپس تلاش می‌کنیم برخی دلایل احتمالی خیزش این موج جدید را به بحث بگذاریم. در بخش سوم اهمیت راهبردی این اعتراضات را در مقطع کنونی نشان می‌دهیم و درنهایت برخی توصیه‌های راهبردی برای خروج از این وضعیت و بازگشت فضای آرامش به کشور پیشنهاد می‌کنیم.

کین‌توزی طبقاتی و بحران اخلاقی در جامعه ایران/ محمودرضا مقدم‌شاد
در این یادداشت قصد داریم به بررسی پدیده‌ای ویران‌گر و البته پنهان از انظار در جامعه‌ی ایران، یعنی «کین‌توزی طبقاتی» بپردازیم. در ابتدا توضیحی در رابطه با چیستی کین‌توزی به طور عام و کین‌توزی طبقاتی به طور خاص ارائه می دهیم. سپس ضمن بررسی عوامل و دلایل چرایی بروز این پدیده در ایران، تلاش خواهیم کرد راهبرد و راهکارهایی را برای مهار این بیماری اخلاقی در سطح اجتماع پیشنهاد دهیم که از پیشروی بیش‌تر آن در بدنه‌ی جامعه جلوگیری کند.

حکمرانی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه موردی طرح‌های پیشنهادی مجلس و دولت برای تمرکز مدیریت نهادهای فرهنگی/مسعود موسوی
حوزه فرهنگ در ایران بس گسترده‎ و فراگیر است، این گستردگی به تعدد نهادهای فرهنگی و فعالیت موازی و درنهایت مدیریت جزیره‎ای حوزه فرهنگ منجر شده است. تعدد مراجع تصمیم‌‎گیر و نهادهای سیاست‌گذار فرهنگی و فقدان الگوی جامع و مدون برای سیاست‌گذاری در بخش فرهنگ، چالش‌‎های فراوانی را در این حوزه ایجاد کرده است. تاکنون برای اصلاح ساختار حکمرانی کشور تدابیر و طرح‌های مختلفی تدوین شده است. طرح مدیریت متمرکز فرهنگی مجلس شورای اسلامی و طرح مدیریت واحد نهادهای فرهنگی که از سوی دولت سیزدهم ارائه شده، جدیدترین تدابیر در این خصوص است. در مقاله حاضر برآنیم تا با بررسی مسائل ساختار حکمرانی فرهنگی کشور و نیز ویژگی‎های این طرح‎ها، به الزاماتی که برای اصلاح حکمرانی فرهنگی کشور نیاز است، بپردازیم.

بحران آب و ناگزیری بازتوزیع جمعیت در ایران/ مراد کاویانی‌راد
توزیع مناسب و متعادل جمعیت پیوند سرراست و درهم‌تنیده‌ای با امنیت و توسعه دارد. طی چند دهه گذشته برخاسته از دگرش‌های اقلیمی و افت شدید منابع آب زیرزمینی، سرزمین خشک و کم بارش ایران وارد دوران بی‌آبی ماندگار شده که پایانی بر آن دیده نمی‌شود و البته مصرف آب نیز رو به فزونی نهاده است. بیشینه جمعیت کشور نیز به‌صورت نامتعادل در شهرها و جاهای مهاجرپذیری سکونت گزیده‌اند که منابع آب موجود کمتر از نیازهای فزاینده آبی است. ازاین‌رو، قلمروداری این‌گونه شهرها و جاها دست‌کم در بخش فراهم‌سازی آب درگیر ناآرامی و چالش‌های پایدار امنیتی خواهد بود. ازاین‌رو، وضعیت کنونی توزیع جمعیت کشور نیازمند بازنگری و بازتوزیع است. نوشتار پیش رو، بر آن است که وضعیت پراکنش منابع آب را با نگرش به توزیع جمعیت کشور بکاود و آن بخش از مناطق کشور را که گنجایش و توانش جمعیت‌پذیری بیشتری دارند بشناساند.

پیامدهای امنیتی پالایشگاه تهران برای کلان‌شهر تهران/ حسن صدرانیا؛ امیر فوقانی
جنوب شرق تهران به‌عنوان منطقه انرژی نام‌گرفته است و مجموعه‌ای از مراکز تولید انرژی در آن واقع هستند. حدود پنجاه سال از فعالیت پالایشگاه تهران در این منطقه می‌گذرد و از اوایل دهه هشتاد تاکنون گزارش‌های متعددی از پیامدهای زیست‌محیطی این پالایشگاه در آلوده کردن منابع آب زیرزمینی و خاک به مواد نفتی منتشرشده است. حادثه بیروت در سال ۱۳۹۹ و حادثه آتش‌سوزی در پالایشگاه تهران در خردادماه ۱۴۰۰ تا حدودی مسئولین را نسبت به خطراتی که ممکن است این پالایشگاه برای کلان‌شهر تهران داشته باشد نگران کرده است. این نوشتار تلاش دارد تا ابعاد مختلف پیامدهای امنیتی پالایشگاه تهران برای کلان‌شهر تهران را تبیین کند.

تهدید ایمنی غذایی در ایران: زمینه‌ها و پیامدها/ مراد کاویانی‌راد
فرایند ایمنی غذایی شهروندان از کِشت محصول تا سر سفره، همواره درگیر چالش‌هایی است که هزینه‎های کلانی بر تندرستی و بهداشت جامعه تحمیل می‎کند. نود و پنج درصد محصولات کشاورزی ایران بدون هیچ گونه پایش و ارزیابی از سرِ زمین کشاورزی بر سر سفره مردم می‌نشیند. طی چند ماه گذشته گزارش‌های پیونددار با برگشت فراورده‎های صادراتی بخش کشاورزی، مردم را در مورد ایمنی محصولات کشاورزی در بخش سموم و کودشیمیایی حساس کرد و کارگزاران این بخش نیز با فرافکنی در این باره خود را پاسخ‎گو ندانستند. رخدادی که پیامد آن بدگمانی مردم و از دست دادن بازارهای صادراتی و بدنام‎سازی کشور است. نوشتار پیش رو بر آن است که زمینه‌ها و پیامدهای تهدید ایمنی غذایی در کشور را بررسی و واکاوی کند.

انتخابات پارلمانی عراق و تشکیل دولت جدید؛ تداوم یا تغییر؟/ طیبه خطیبی
انتخابات پارلمانی عراق که در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱ برگزار شد با کاهش آرای گروه‌های شیعی نزدیک به ایران و پیشتازی جریان صدر همراه بود. برگزاری زودهنگام این انتخابات و نتایج آن تا حد زیادی متأثر از اعتراضات سال ۲۰۱۹ بود. آیا کاهش آرای این گروه‌ها به معنی کاهش اثرگذاری آنان در عرصه سیاسی و کاهش نفوذ جمهوری اسلامی ایران در عراق نیز هست؟ به نظر می‏رسد در بلندمدت موفقیت و پایداری هر جریان سیاسی در عراق به نسبتش با مطالبات اکثریت مردم عراق و کارآمدی آن جریان در تحقق این مطالبات بستگی خواهد داشت.

نگاه دیگران: ایران در آستانه سال ۲۰۲۲ و نگاه اندیشکده‏‌های خارجی/ امین پرتو
تأثیر متغیر وضعیت اقتصادی و معیشتی بر ناآرامی و اعتراضات داخلی در ایران مدت‏ها است که مورد توجه اندیشکده‌‏های مختلف قرار دارد. تحلیل نسبت میان این دو متغیر و پیش‌بینی روند آتی تحولات هر دو حوزه اقتصاد و ثبات داخلی در ایران، محل بحث اندیشکده‌‏های مختلف قرار دارد و در آستانه ورود به سال ۲۰۲۲ و برای پیش‌بینی سال جدید میلادی، مورد توجه واقع شده است. همین‌طور چهار سال پس از ناآرامی‏‌های سال ۱۳۹۶ در حوزه زنان، وضعیت این اعتراضات هم مورد توجه این اندیشکده‌‏ها قرار گرفته است. در این شماره به بررسی دو مورد از این تحلیل‏‌ها خواهیم پرداخت.

نگاه دیگران: معنا و مفهوم پیوستن ایران به سازمان همکاری شانگهای/ بخشعلی بایراملو
سازمان همکاری شانگهای در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ پیشنهاد عضویت ایران به‌عنوان عضو اصلی را به تصویب رساند. این سازمان که با عضویت ۵ کشور در سال ۱۹۹۶ شکل گرفت، امروزه تعداد اعضای آن به ۱۸ عضو رسیده است. سازمان همکاری شانگهای نه‌تنها بر اساس روندهای بین‌المللی گسترش یافته بلکه مطابق با نیازها به گسترش اعضا ادامه می‌دهد. با عضویت جمهوری اسلامی، سازمان همکاری شانگهای کشور بزرگی از جهان اسلام را به عضویت پذیرفته که می‌تواند سود و منافع سرشاری برای دو طرف داشته باشد.

کتاب ماه: جهان از نگاه چین/ مهدی شاپوری
رشد اقتصادی پرشتاب چین در چهار دهۀ گذشته، به بحث‌‏ها در مورد پیامدهای راهبردی خیزش این قدرت نوظهور برای نظم بین‌‏المللی دامن زده است. به‌موازات رشد اقتصادی و تغییر چهرۀ چین از کشوری فقیر و عقب‏‌مانده به کشوری که شتابان در مسیر توسعه حرکت می‏‌کند، جهان شاهد افزایش روزافزون قدرت نظامی این کشور و گام‏‌های آرام آن در راستای قدرت‏‌افکنی در سطح منطقه‌‏ای و جهانی است؛ به‌طوری‌که آمریکا به‏‌عنوان ابرقدرت نظام بین‌‏الملل بعد از جنگ سرد، احساس خطر کرده و به چین به‏‌عنوان چالش اصلی پیش روی خود می‌‏نگرد. چند سالی است که مهار چین به دغدغۀ اصلی سیاستمداران آمریکایی از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‏خواه تبدیل شده است. در کتاب «جهان از نگاه چین» نویسنده (فو یینگ) که دیپلماتی باتجربه و متخصص در رشته روابط بین‌‏الملل‏ است و در سمت‌‏هایی مانند سفیر چین در فیلیپین، استرالیا و بریتانیا، معاون وزیر امور خارجه چین و رئیس کمیتۀ امور خارجی کنگرۀ ملی خلق چین فعالیت کرده، تلاش می‏‌کند نگاه چین به نظم بین‌‏المللی را تبیین کند.


مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

پرفسور لورا کی دونوهوا استاد دانشکده حقوق دانشگاه جرج تاون واشنگتن دی سی سیاست امنیت ملی را در قالب چهار دوره اصلی بررسی می‎‌کند. دوره اول دوره تأسیس نهاد سیاسی دولت ملی به‌‏عنوان شرط ضروری موجودیت کشور است. در این دوره امنیت ملی به‏‌معنای تضمین تداوم نهادهای سیاسی تأسیس شده بود. دوره دوم دوره توسعه صنعتی و نیز ارتقای نقش ایالات متحده در عرصه بین‌الملل از طریق مشارکت سیاسی، نظامی و اقتصادی است. دوره سوم در واکنش به رشد توتالیتاریسم پدید آمد و به ارتقای سریع امنیت ملی در تقابل با گسترش بلوک شرق انجامید. دوره چهارم با پایان “جنگ سرد” فرا رسید و ابعاد غیرنظامی امنیت ملی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. امنیت ملی همچنان به‌‏عنوان یک مفهوم کانونی در سیاست امریکا باقی مانده است و به‌‏طور مستمر در حال گسترش است تا سایر تهدیدات مفروض برای سبک زندگی آمریکایی را در بر بگیرد.

نویسنده کتاب، پرفسور لورا کی. دونوهوا (Laura K. Donohue) استاد دانشکده حقوق در دانشگاه جرج تاون شهر واشنگتن دی سی آمریکاست. او هم‌‏اکنون مدیر مرکز امنیت ملی و حقوق این دانشگاه و نیز هم‏زمان مدیر مرکز حریم خصوصی و فناوری است. جدیدترین کتاب او با عنوان “آینده اطلاعات خارجی: حریم خصوصی و نظارت در عصر دیجیتال” توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. پرفسور لورا کی. دونوهیو در سال ۲۰۱۶ برنده جایزه حقوق مدنی شیکاگو شد و در نوامبر ۲۰۱۵، دادگاه نظارت اطلاعات خارجی ایالات متحده، بر اساس قانون آزادی آمریکا او را به سِمَت یکی از مشاوران عالی این دادگاه منصوب کرد. از دیگر آثار این استاد حقوق می‌‏توان به کتاب هزینه مبارزه با تروریسم: قدرت، سیاست و آزادی (انتشارات دانشگاه کمبریج، ۲۰۰۸) و حقوق ضد تروریسم و نیز حقوق وضعیت اضطراری در بریتانیا ۱۹۲۲-۲۰۰۰ اشاره کرد. پروفسور دونوهوا هم‌‏اکنون عضو مادام‏العمر شورای روابط خارجی آمریکا و نیز عضو هیئت مشورتی مرکز اطلاعات الکترونیکی و حریم خصوصی؛ گزارشگر گروه ویژه عدالت کیفری انجمن وکلای آمریکا و نیز عضو هیئت مدیره کمیته دائمی حقوق و امنیت ملی انجمن وکلای آمریکا است.

آنچه در کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» می‌خوانید:

بخش اول: تعریف امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
بخش دوم: تطور گفتمان امنیت ملی
بخش سوم: بحران قانون اساسی


نویسنده: لورا کی. دونوهوا

مترجم: مهدی رضایی/کاظم تاجیک

چاپ: اول ۱۴۰۰

قیمت: ۸۵۰.۰۰۰ریال

شابک: ۰-۰۳-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» کلیک کنید

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

هدف کتاب حاضر ارائه چشم‌‏اندازی وسیع‌‏تر از رابطه راهبرد و سیاست و نیز سایر ابعاد زندگی انسانی در دو بُعد نظامی و غیرنظامی است. رابطه راهبرد با فرهنگ، دانشگاه، برنامه‌‏ریزی، سیاست‏‌گذاری، عقلانیت و تاریخ در مقالات گردآوردی‏‌شده در این مجموعه بررسی شده است. مجموعه مقالات گردآوری‏‌شده در این کتاب که نوشته برخی از نامدارترین متفکران اندیشه راهبردی معاصر مانند کالین گری و لارنس فریدمن است برای خوانندگان علاقه‏‌مند به حوزه مسائل راهبردی، جنگ، سیاست و امنیت ملی مفید خواهد بود. همچنین برای کسانی که به موضوع جایگاه راهبرد در کشورداری و حکمرانی علاقه‏‌مند هستند، مجموعه حاضر سودمند واقع خواهد شد.

مجموعه حاضر از مقالات نویسندگان برجسته حوزه مطالعات راهبردی ازجمله کالین گری و لارنس فریدمن برگزیده و ترجمه شده است؛ افرادی که هرکدام در جای خود یکی از افراد مؤثر در حوزه مطالعات راهبردی به شمار می‌آیند. برای نمونه کالین اس‌گری نویسنده بریتانیایی-آمریکایی که در فوریه ۲۰۲۰ از دنیا رفت استاد روابط بین‌الملل و مطالعات راهبردی در دانشگاه ریدینگ بود و در همین دانشگاه مسئولیت مرکز مطالعات راهبردی را بر عهده داشت. گری قبل از تأسیس مؤسسه ملی سیاست عمومی در واشنگتن دی سی، در مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی و مؤسسه هادسون کار کرده و در تعدادی از دانشگاه‌های برجسته آمریکا تدریس کرده و در برخی از دولت‌های آمریکا و بریتانیا مشاور بوده است. از این نویسنده تعداد زیادی مقاله و ۳۰ عنوان کتاب در زمینه تاریخ نظامی و مطالعات راهبردی منتشر شده است.

آنچه در کتاب «مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی می‌خوانید:

فصل اول: مطالعات راهبردی جهانی: یک بیانیه/ یزابل دویوستین، جیمز ئی وورال
فصل دوم: از پیروزی و شکست نظامی چه می‏توان آموخت؟/ ویلیام سی فولر، جی آر
فصل سوم: راهبرد کلان در برابر راهبرد اضطراری در…/ یونوت پوپسکو
فصل چهارم: راهبرد کلان در قرن بیستم/ لارنس فریدمن
فصل پنجم: راهبرد نظامی در قرن بیست‏ویکم/ کرستی لارسدوتر
فصل ششم: فرهنگ راهبردی به‌مثابه زمینه تحلیل/ کالین گری
فصل هفتم: قدرت اطلاعات: راهبرد، ژئوپلیتیک و بعد پنجم/ دیوید جی لوندسدیل
فصل هشتم: مطالعات راهبردی و مسئله قدرت/ لاورنس فریدمن
فصل نهم: آیا راهبرد کلان، برنامه‏ای…/ تیری بالزاک، پیتر بامبروسکی و سیمون رایش
فصل دهم: راهبرد در نظریه؛ راهبرد در عمل/ هواستراچان


ترجمه و گردآوری: امین پرتو/سجاد حیدری‌فرد
ناشران: پژوهشکده مطالعات راهبردی
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
شمارگان: ۱۰۰
قیمت: ۷۸۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۸-۰۱-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب «مقدمهای بر مطالعات راهبردی» کلیک کنید

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۷

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۷ – دی ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۷ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

مسئله بدخیم آب و برسازی گونه جدید جنبش اجتماعی در ایران/ فرزاد پورسعید
از منظر دانش سیاست‏‌گذاری، مسائل سیاستی بدخیم در برابر موضوعات قابل‌حل یا رام‏شدنی، مسائلی هستند که روش‌‏ها و رویکردهای سنتی قادر به حل‌وفصل موفقیت‏‌آمیز آن‏ها‏ نیستند. در این نوشتار ضمن تبیین مسئله آب در ایران به‌مثابه مسئله بدخیم، یکی از تبعات اجتماعی آن را که برآمدن گونه جدیدی از جنبش اجتماعی در جامعه ایرانی است، توضیح داده و بایسته‌‏های سیاسی- امنیتی مواجهه با آن را تشریح خواهم کرد.

چالش‌های حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود/ حسن صدرانیا
کم‌آبی فلات مرکزی ایران و حوضه آبریز زاینده‌رود یکی از موضوع‌های چالشی کشور در چند ماه اخیر بوده است. دولت برای حل این مشکل مأموریت‌هایی را به نهادهای ذی‌ربط داده تا سازوکار مناسبی را برای حل آن ارائه دهند. بااین‌حال هنوز این مشکل به قوت خود باقی است؛ هرچند تلاش داشته‌اند با اقدامات ضربتی از تداوم تجمع کشاورزان جلوگیری کنند. نوشتار پیش رو با نگاهی اجمالی به موضوع بر این باور است که مهم‌ترین چالش حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود عدم شناخت دقیق مسائل و چگونگی در هم‌تنیدگی آن‌ها با یکدیگر است. از همین رو سازوکارهای مختلفی پیشنهاد می‌شود که ممکن است بر دامنه مشکلات موجود نیز بیفزایند.

پیامدهای امنیتی انتقال بین حوضه‌ای آب از سرچشمه‌های رودخانه تجن به سمنان/ حسن صدرانیا، ناصر اکبریان
تجربه کشور در چند دهه اخیر نشان داده است، اجرای طرح‌های انتقال بین‌حوضه‌ای آب، تبعات سوء زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی بسیار گسترده و پیرو آن پیامدهای امنیتی جدی به همراه داشته و گاه کشور را با بحران مواجه کرده است. این نوشتار در نظر دارد با بهره‌گیری از تجربیات گذشته و با توجه به شرایط خاص محلی، تبعات امنیتی ناشی از اجرای پروژه انتقال آب سرچشمه‌های رودخانه تجن ساری به استان سمنان را بررسی کند.

نگاهی به ابعاد مختلف پدیده مهاجرت در ایران/ احمد مهربان
مهاجرت از جمله پدیده‌های مهم و مؤثر در روندهای اقتصادی و امنیتی در دنیای امروز است که در سال‌های اخیر و با شکل‌گیری امواج و روندهای مهاجرتی در نقاط مختلف جهان، بیش‌ازپیش موردتوجه دولت‌های مختلف قرارگرفته و از جانب کشورهای مبدأ و مقصد مهاجرت به‌مثابه پدیده‌ای چندوجهی و دارای ابعاد امنیتی نگریسته می‌شود. در نظر گرفتن مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی – همچون سایر پدیده‌های اجتماعی – این امکان را فراهم می‌سازد که ابعاد فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در آن با رویکردی عالمانه ارزیابی شده و سیاست‌گذاری و مدیریت آن در جهت منافع ملی کشور با سهولت و کارآمدی بیشتر صورت گیرد.

نقشه راه رشد غیر تورمی: بایسته‌‏ها و فروگذاشته‌‏ها/ علیرضا رحیمی
در نخستین روز آذرماه ۱۴۰۰، وزارت اقتصاد و دارایی، «نقشه راه رشد غیرتورمی» را در اختیار رسانه‌‏ها قرار داد. با توجه به اینکه تورم لجام‌‏گسیخته و رکود اقتصادی در برآمدن تهدیدهای امنیتی نقش آشکاری دارند، «ماه‏نگار دیده‌بان امنیت ملی» بررسی این نقشه را طی گزارش زیر در دستور کار خود قرار داده است. این گزارش ضمن اشاره به محتوای نقشه راه مذکور، راهکارهای مدنظر آن برای مهار تورم و رونق تولید را بررسی کرده و برخی بایسته‌‏های دست‏یابی هرچه بهتر این نقشه به هدف‏‌های خود را یادآور شده است.

نسبت حکم‌رانی سایبری و نظام حقوقی: چالش‌ها و بایسته‌ها/ حسن عالی‌پور
حکمرانی سایبری تعبیری تعارض‌وار است. حکمرانی در مفهوم امروزین با ویژگی سرزمینی بودن درآمیخته است ولی فضای سایبر، سپهری جهانی است. حکمرانی بر سپهری جهانی در نخستین چالش خود، با نبودِ نظام حقوقی بایسته روبه‌رو است. چالش نبودِ نظام حقوقی تنها برای سپهر جهانی و فراملی نیست؛ بلکه در محیط ملی و درون سرزمینی نیز قابل‌طرح است. حکمرانی سایبری بدون نظام حقوقی به پریشانی و آشفتگی کنش‌ها و سیاست‌ها درباره این فضا می‌انجامد و آن را به چشم اسفندیار امنیت ملی تبدیل می‌کند. فرمان‌رانی سایبری در ایران با چالش‌های ژرفی همراه است که آغاز و فرجام آن در بی‌پروایی نسبت به بایسته‌های قانون اساسی درباره این فضا و تصمیم‌گیری نهادها و سازمان‌های غیرمسئول درباره آن است. پایه اعتبار و کارآمدی نظام حقوقی در راهبردهای کلان، قانون اساسی و در راهبردها و راهکارهای جزئی، قانون عادی و مقرره‌های برخاسته از قانون عادی است؛ ولی درباره فضای سایبر، حضور این دو دسته از منابع سازنده نظام حقوقی، کم‌رنگ است و در برابر تصمیم‌های شخصی یا نهادی و یا برخوردهای سلیقه‌ای و مقطعی به یک سیاست پریشان در رویارویی با تهدیدها و چالش‌های فضای سایبر انجامیده که نمی‌توان نام نظام حقوقی بر آن نهاد. در این گزارش بایسته‌های حقوقی حکمرانی سایبری همانند دیگر حوزه‌های حکمرانی از دریچه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون‌گذاری عادی سنجیده می‌شود.

کنش‌‏های رفتاری و گفتاری نمایندگان و مسئله سرمایه اجتماعی مجلس/ سعید صادقی جقه
پارلمان و نهاد نمایندگی بی‌‏تردید یکی از ارکان نظام مردم‏سالار جمهوری اسلامی است. از همین رو، سرمایه اجتماعی مجلس و جایگاه نمایندگان آن نزد افکار عمومی از اهمیتی راهبردی برخوردار است. علی‌رغم بدیهی بودن این موضوع، گاه کنش‏‌های رفتاری و گفتاری برخی نمایندگان حاشیه‏‌هایی را برای مجلس ایجاد کرده و زمینه تضعیف سرمایه اجتماعی آن را فراهم می‏‌کند. نوشتار حاضر با اشاره به برخی از این کنش‏‌ها در ماه‏های اخیر، پیامدهای آن را بررسی کرده و توصیه‏‌هایی برای تقویت سرمایه اجتماعی مجلس ارائه کرده است.

مذاکرات هسته‌ای، راهبردها و سناریوها/ محمود یزدان‌فام
هشتمین دور مذاکرات هسته‌ای از ۶ دی‌ماه در وین شروع می‌شود. این‌که مذاکرات به چه سمتی پیش می‌رود و هرکدام از بازیگران دارای چه هدفی دارند و چه راهبردی در پیش گرفته‌اند، پرسش اساسی است. در این گزارش سناریوهای احتمالی طرح و امکان و احتمال وقوع هرکدام از آن‌ها با توجه به زمینه‌ها و پیامدهایشان بررسی می‌شود. به‌صورت کلی سه سناریوی توافق، شکست و تقابل، و مذاکرات فرسایشی وجود دارد. در درون توافق هم می‌توان از چهار سناریو کم در برابر کم، بیشتر در برابر بیشتر، توافق موقت، توافق فراگیر و همه‌جانبه سخن گفت که هرکدام به‌اختصار طرح شده است.

قدرت‏‌های منطقه و بازتنظیم روابط در فضای جدید‏: الزامات راهبردی ایران/ مهدی شاپوری
تحولات خاورمیانه نشان از تلاش‌‏های قدرت‏‌های اصلی این منطقه برای بازتنظیم مناسبات منطقه‌‏ای خود تحت تأثیر «کاهش حضور و مداخلۀ آمریکا در خاورمیانه» و «مذاکرات مربوط به احیای برجام میان ایران و ۴+۱ به‌‏علاوۀ آمریکا (به‌صورت غیرمستقیم) دارد. تبیین این نشانه‏‌ها و اینکه ایران چگونه می‌‏تواند منافع خود را در این تحولات تأمین کند، موضوع این نوشتار است.

سیاست خارجی دولت جدید آلمان: تداوم یا تغییر؟/ یاسر نورعلی‌وند
دولت ائتلافی جدید آلمان با انتشار سند توافق ائتلاف رسماً کار خود را در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۱ آغاز کرد. مفاد این سند حکایت از تغییرات معنادار در حوزه سیاست خارجی این کشور پس از صدارت طولانی‌مدت آنگلا مرکل دارد. ازاین‌رو، گزارش حاضر با تمرکز بر این سند، به بررسی مؤلفه‌ها و جهت‌گیری‌های اساسی سیاست خارجی آلمان در دوره جدید پرداخته است.

نگاه دیگران:
نگاه اطلاعاتی به ایران در اندیشکده‌‏های خارجی/ امین پرتو
طی یک ماه گذشته، در مطالب منتشر شده از سوی چند پژوهشکده مطرح انگلیسی‌زبان، مجموعه مطالبی در حوزه اطلاعاتی منتشر شد که اشاراتی مهم به ایران هم در آنها وجود داشت. در بخش نگاه ماه این شماره ماه‌‏نگار دیده‏بان امنیت ملّی، به این موارد خواهیم پرداخت.

قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی ایران/ ترجمه و تحلیل: سمیه ملک‌مکان
مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (مستقر در لندن) در سال ۲۰۲۱ گزارشی با عنوان «قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی» منتشر کرده که در آن به بررسی نقش قابلیت‌های سایبری کشورها در قدرت ملی آن‌ها در ۱۵ کشور ازجمله ایران پرداخته است. آنچه در زیر می‌آید ترجمه بخش ایران این گزارش ۱۸۰ صفحه‌ای است. این تحلیل به‌طورکلی، علی‌رغم سوگیری‌های بسیار، دو مسئله اساسی را روشن می‌کند: نخست اینکه قابلیت‌های سایبری ایران رو به توسعه است و از این نظر ایران اکنون کشوری است که در میان کشورهای با توان دفاع و هجوم سایبری بالا به‌هیچ‌عنوان نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. به‌ویژه توانمندی‌های علمی و پژوهشی ایران در این زمینه‌ چشمگیر بوده است. مسئله دوم البته این است که ایران هنوز به یک قدرت سایبری درجه‌یک تبدیل نشده است. به نظر می‌رسد انزوای بین‌المللی ایران و عدم سرمایه‌گذاری کافی در تحقیق و توسعه مهم‌ترین موانع ایران در دستیابی به این امرند. این متن همچنین به برخی آسیب‌های موجود در حکمرانی امنیت ملی سایبری ایران، ازجمله بحث تداخل‌های کارکردی و موازی‌کاری اشاره‌کرده است که ضرورت توجه ویژه سیاست‌گذاران را می‌طلبد. گزارش درمجموع نشان می‌دهد که ایران درزمینه اقتصاد دیجیتال و قابلیت‌های آی.سی.تی کشوری با ظرفیت و بلندپروازی بسیار است اما سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری در این زمینه به‌هیچ‌عنوان همپای ظرفیت‌ها و بلندپروازی‌ها نیست.

کتاب ماه:
مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر (رضا صمیم)/ معرفی: مجتبی قلی‌پور
کتاب «مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر» نوشته رضا صمیم جامعه‌شناس، در سال ۱۳۹۹ توسط انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی منتشر شد. این کتاب علاوه بر آنکه پژوهشی عمیق در تاریخ ۶۰ ساله اخیر ایران از منظر مسئله مواجهات نسلی است، چنانکه نویسنده خود تصریح کرده با رویکردی راهبردی و امنیتی نوشته شده تا ظرفیت‌های ثبات‌زدای مواجهات مخاطره‌آمیز نسلی و برخی راه‌حل‌های پایدار برای عبور از چرخه‌های بی‌ثباتی سیاسی ناشی از مواجهات نسلی را به‌صورت توأمان نشان دهد. در این نوشتار تلاش می‌کنیم هم ایده اصلی کتاب را تا آنجا که امکان دارد ارائه نماییم و هم برخی از مهم‌ترین آموزه‌ها و دلالت‌های راهبردی آن را استخراج کنیم.

جهان از نگاه چین

جهان از نگاه چین

از منظری تاریخی، ظهور قدرت‏‏‌های نوظهور اغلب با برخی اصلاحات و تغییر در ساختار فعلی جهانی همراه می‏‏‌شود. این اصلاحات و تعدیل‌‏‏ها بی‏‏‌تردید با نوعی تنش همراه می‏‌شود. تاریخ این درس را به ما می‏‏‌دهد که ستیزه‌‏‏ها ممکن است نتیجه چگونگی تعامل قدرت‌‏‏های نوظهور و قدرت‏‏‌های تثبیت‏‏‌شده در مواجهه با این تنش‏‏‌ها باشد. پکن برای پرهیز از افتادن در دام توسیدید ‏‏به‏‌دنبال ایجاد مدل جدیدی از توسعه مسالمت‌‏‏آمیز و در‏عینِ‏‌حال افزایش همکاری‏‏‌های جهانی است. چین پیشنهادِ ایجاد مدل جدیدی از روابط بین‏‏‌الملل را داده است که ویژگی اصلی آن همکاری بُرد‏بُرد است. پکن از ملت‏‏‌های مختلف خواسته است آیندۀ مشترکی برای بشریت رقم بزنند و بر این باور است که این مهم با توسعه مشترک و از طریق اجرای ابتکار کمربند و راه تحقق می‏‏‌یابد.

نویسنده کتاب، خانم فو یینگ ژانویه ۱۹۵۳ در خانواده‌‏ای از قوم مغول به دنیا آمد. او در دانشگاه مطالعات خارجی پکن پذیرفته شد. او در دانشگاه زبان‏‌های انگلیسی، فرانسه و رومانیایی را آموخت و بلافاصله پس از فارغ التحصیل‏‌شدن به وزارت امور خارجه پیوست و به سفارت چین در رومانی رفت. فو یینگ بعداً در دانشگاه روابط بین‏‌الملل دانشگاه کِنت بریتانیا در مقطع کارشناسی تحصیل کرد و به‌‏عنوان نخستین سفیر زن چین در بریتانیا انتخاب شد. در سال ۲۰۰۹ به سمتِ معاون وزیر خارجه چین رسید و در سال ۲۰۱۳به‏‌عنوان رئیس کمیته امور خارجی کنگره ملی خلق چین انتخاب شد.
فو یینگ به حضور در رسانه‌ها و بحث‏‌های عمومی علاقه‏‌مند است. او یک عمل‏گراست. هنگامی که منافع چین ایجاب کند یک لیبرال و میانه‏‌رو می‌شود، اما در مواقع ضروری نیز به فردی متعصب و سرسختِ ایدئولوژیک تبدیل می‌شود. فو یینگ به‏‌صراحت از همکاری و روابط بیشتر، منعطف‌‏تر و جامع‌‏تر چین و آمریکا در عرصه تجارت، بهداشت عمومی و امنیت بین‌‏المللی دفاع می‌کند. او بر این باور است که همکاری چین با اروپا حتی با وجود ایجاد تنش در روابط پکن و واشنگتن اجتناب‏‌ناپذیر است.


نویسنده:فو یینگ
مترجمان: محمدرضا مجیدی/علیرضا ثمودی
ناشران: پژوهشکده مطالعات راهبردی/خاوران فردا
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
شمارگان: ۱۰۰
قیمت: ۶۲۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۸-۴-۹۸۸۷۴-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید

سیاستگذاری و مدیریت عملکرد

سیاست‌گذاری و مدیریت عملکرد؛ نظریه و عمل

کتاب حاضر یکی از متون برجسته در حوزه سیاست‏گذاری و مدیریت عملکرد سازمانی است. نویسنده تعامل سیاست‏گذاری دولتی و مدیریت عملکرد را بررسی کرده است و می‏‌کوشد دیدگاه‌‏های علمی و عملی را برای بهبود سیاست‏گذاری، عملکرد و پاسخ‏گویی دولت ارائه کند. این کتاب ابزارهای تحقیقاتی جدیدی در اختیار پژوهشگران و دانشجویان قرار می‏‌دهد و مسئولان دولتی، سیاست‏مداران و شهروندان را با روش‌‏های عملی بهبود عملکرد بخش دولتی آشنا می‏‌سازد. کاربست یافته‏‌های آن می‌تواند به تقویت پاسخ‏گویی عمومی، کارآمدی مدیریتی و تقویت یادگیری سازمانی در بخش دولتی منجر شود و فرایند سیاست‏گذاری را هماهنگ‌‏تر سازد. مطالعه این کتاب می‌تواند برای پژوهشگران و اهالی فن و نیز عموم جامعه آگاهی‏‌دهنده و مفید باشد.

مترجم کتاب، روح‌‏اله رحمتی‏‌نیا
دانش‏‌آموخته دکتری مدیریت دولتی با گرایش مدیریت منابع انسانی از دانشگاه آزاد علوم‌‏و‏تحقیقات، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه مدیریت سازمان و مدیریت امور کارکنان است. برخی از آثاری که وی در تألیف و ترجمه آن‏ها نقش داشته است، از این قرارند:
تالیف:
• معنویت‏‌گرایی در مدیریت و سازمان؛
• رفتارهای اخلاقی در سازمان‏‌های اداری؛
• عدالت در سازمان.
ترجمه:
• بالندگی منابع انسانی؛
• مدیریت برند کارفرما؛
• چابکی یادگیری؛
• منابع انسانی دیجیتال.


نویسنده:شلومو میزراحی
مترجم: روح‌اله رحمتی‌نیا
ناشر: پژوهشکده مطالعات راهبردی
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
شمارگان: ۱۰۰
قیمت: ۴۲۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۴-۲-۹۸۸۷۴-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید