ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۹

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۹ – اسفند ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۹ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

سوانح رانندگی و بایسته‌‏های صیانت از جمعیت/ سعید صادقی جقه
کاهش قابل توجه نرخ رشد جمعیت ایران در سال‏‌های اخیر و قرارگرفتن آن در نقطه‌‏ای پایین‏تر از نرخ جانشینی نگرانی‏‌های زیادی را برانگیخته است. مجموعه نظام سیاستگذاری ایران برای مقابله با این بحران تمهیدات گوناگونی را برای تشویق شهروندان به فرزندآوری به کار گرفته است. با این حال، به نظر می‏‌رسد در این سیاست‏‌ها، صیانت از جمعیت توجه شایسته‌‏ای دریافت نکرده است. در نوشتار حاضر با بررسی هزینه‌‏های جمعیتی تصادفات رانندگی، توصیه‌‏هایی برای کاهش تلفات این سوانح ارائه شده است.
لزوم بازبینی در راهبردهای مهاجرپذیری جمهوری اسلامی ایران/ سیدمحمد فیروزی
براساس آمارهای سازمان‌های بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران، از جمله مهم‌ترین کشورهای مهاجرپذیر دنیاست. مهاجرپذیری، همانند شمشیر دودَم (دولبه) تلقی می‌شود، یک‌لبه آن فرصت و دیگری تهدید است. این بستگی به نوع عمل و راهبردهای کشور مهاجرپذیر دارد که از کدام‌یک، استفاده می‌کند. به‌نظر می‌رسد، جمهوری اسلامی ایران، با تهدیدها و آسیب‌های مهاجران بیشتر دست‌¬به¬گریبان است و از فرصت‌های مهاجران و مهاجرپذیری کم‌تر استفاده می‌کند. برخی پژوهش‌ها و مطالعات ملی نشان می‌دهد که در اثر فقدان راهبردهای مهاجرپذیری به‌روز شده و متناسب با شرایط؛ مهاجران نخبه، متخصص، کارآفرین و سرمایه‌گذار جذب جامعه ایران نمی‌شوند. از جانب دیگر، مهاجران موجود، سرمایه‌ها و نقدینگی‌های‌شان را سرمایه‌گذاری نکرده و به خارج منتقل می‌کنند. به علت فقدان راهبردهای فرهنگی و اجتماعی، ناسازگاری فرهنگی و به تبع آن آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی مهاجران بیشتر نمود می‌یابد و نیز به علت تعطیل بودن مواد قانون مدنی- بخش‌تابعیت، بحران هویتی نسل‌های دوم، سوم و چهارم مهاجران به معضل ملی تبدیل شده و از این فرصت بزرگ، برای پرکردن خلاء ناشی از افت‌رشد جمعیت کشور نیز استفاده نمی‌گردد. در این گزارش راهبردی، با استفاده از متون و منابع علمی و تحقیقی، به بررسی‌ چالش‌ها در راهبردهای مهاجرپذیری جمهوری اسلامی ایران پرداخته شده و درنهایت برای مسوولان امور، پیشنهادات علمی و عملی ارائه خواهد شد.
ناکامی آمایش سرزمین در ایران: زمینه‌ها و پیامدها/مراد کاویانی راد
هدف برنامه توسعه، بهزیستی و بهبود وضعیت شاخص‌های کلان زیست و زیستگاه شهروندان است. برنامه‌های توسعه در ایران پیشینه‌ای بیش از هفت دهه دارند اما برونداد آنها تا کنون بیشتر در شکل ناپایدارسازی توانش‌های سرزمینی و توسعه نامتوازن نمود یافته است. بر بنیاد داده‌ها در ایران بیش از نیمی از اهداف برنامه‌های توسعه به سرانجام نمی‌رسند. امروز برنامه هفتم توسعه کشور در دست تهیه است. به فرجام‌رسیدن برنامه هفتم نیازمند آسیب‌شناسی برنامه‌های گذشته و هماهنگ‌سازی آنها با اسناد بالادستی، واقعیات جغرافیایی و موقعیت ژئوپلیتیک کشور است. نوشتار پیش رو، بر آن است که بازدارنده‌های اجرای آمایش سرزمین در ایران را بررسی و زمینه‌ها و پیامدهای آنها را واکاوی کند.
چارچوب عملیات روانی مدرن علیه جمهوری اسلامی ایران/ محمدهادی راجی
جهان مدرن در حال گذراندن تغییرات سریع و مهمی است. دراین‌میان، علوم اجتماعی و فناوری‌های اطلاعاتی – ارتباطاتی نیز تحولات سریع و پیچیده‌ای را تجربه می‌کنند. مسائل اجتماعی درهم‌تنیده شده‌اند و رشته‌های علمی نیز در حال عبور از فضای میان‌رشته‌ای و گذار به ساحت تنیدگی دانش هستند. این فرایند باعث شده است تا مفهوم جنگ و ساحات و ابزارهای آن نیز از پیچیدگی خاصی برخوردار شوند و برخی از دولت‌ها نیز سرمایه و تلاش معتنابهی برای استفاده از تأثیرات سیاسی و روانی علوم اجتماعی در نظر گرفته‌اند. گذار از جنگ سخت به جنگ نیمه‌سخت ، نرم و ترکیبی بیانگر این تحولات سریع و مهم است. موضوع عملیات روانی به‌مثابه یکی از قدیمی‌ترین مفاهیم مربوط به جنگ نیز از این قاعده مستثنا نیست.
چالش‌ها و بایسته‌های جریان‌های سیاسی در ایران/ سیدعلی مرندی
این نوشتار به بررسی مهم‌ترین چالش‌های اصولگرایان، اصلاح‌طلبان و عدالت‌خواهان در سپهر سیاست ایران می‌پردازد، که از آن جمله می‌توان به «گفتمان‌گریزی»، «شکاف نسلی»، «محدودیت امکان عمل سیاسی»، «کاهش سرمایه اجتماعی» و «اپوزیسیون‌نمایی» اشاره کرد. پس از بررسی موارد ذکرشده، بایسته‌های راهبردی مدیریت این چالش‌ها را بیان کرده‌ایم.
بررسی بازار دانشجویان بین‌المللی در ایران/ سیدمحمد فیروزی
در سال‌های اخیر، بازار دانشجویان بین‌المللی، یکی از بازارهای پرطرفدار و پرجاذبه درجهان بوده است. تعداد دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۱۸ به ‌بیش از ۵٫۵ میلیون نفر می‌رسید و تنها کشور استرالیا از حضور دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۱۹ حدود ۴۰ میلیارد دلار درآمد داشته‌است. ایران، در سال‌های اخیر، با رشد چشم‌گیر و هشت‌برابری در جذب دانشجویان خارجی، به‌ یکی از مقاصد این دانشجویان تبدیل شده‌‌است. قانون برنامه ششم توسعه، جذب ۷۵ هزار دانشجوی خارجی را هدف تعیین کرده‌است. اگرچه این هدف برآورده نشده اما جذب حدود ۴۵ هزار دانشجوی بین‌المللی از حدود ۳۲ کشور جهان، دست‌آوردی بزرگ دانسته می‌شود. بازار دانشجویان بین‌المللی ارزش‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را به همراه دارد. این بازار مهم در ایران، با چالش‌ها و فرصت‌های زیادی مواجه است که به‌نظر می‌رسد، برای کاستن از این چالش‌ها و فرصت‌سازی‌ برای افزایش دانشجویان خارجی و ارزش‌آفرینی بیشتر دراین بازار، راهبردهای علمی، آنچنان‌که شایسته است وجود ندارد. این گزارش، به این چالش‌ها و فرصت‌ها با ذکر مستندات پرداخته و درنهایت پیشنهادهایی راهبردی برای مسئولان امور ارائه می‌کند.
استراتژی بایدن در قبال جمهوری اسلامی:گذار از فروپاشی به خنثی‌‏سازی/ فرزاد پورسعید
از هنگام تولد نظام جمهوری اسلامی در ایران تا به امروز، در آمریکا هفت بار منصب ریاست‌جمهوری دست به دست شده که طی آن چهار بار جمهوری‏‌خواهان و سه بار دموکرات‏‌ها در رأس کاخ سفید قرار گرفته‌‏اند. در این مدت، مناسبات جمهوری اسلامی و دولت‏‌های مختلف آمریکا همواره بحرانی و خصمانه بوده است. تجربه این بازه زمانی طولانی نشان می‏‌دهد با وجود تفاوت‏‌های آشکار در سیاست‏‌های خارجی حکومت‏‌های مختلف آمریکا در قبال ایران و فراز و فرودهایی که با تغییر حکومت‏‌های آمریکا در منحنی تنش بین دو کشور پدید آمده، هرگز شرایط برای تنش‌‏زدایی بین دو کشور در حد پایان خصومت‏‌ها و عادی‏‌شدن روابط فراهم نشده است، بلکه تمامی این دولت‏‌ها به نوعی در پی تحدید جمهوری اسلامی و برانداختن آن در بازه زمانی دوره خود (حداکثر هشت سال) بوده‏‌اند و برخی حتی برای این رویداد، یعنی سرنگونی جمهوری اسلامی، زمان هم تعیین کرده بودند.
چارچوبی برای تعامل با روسیه/ مهدی شاپوری
روسیه قدرت بزرگی است که در همسایگی ایران قرار دارد. از نظر جغرافیایی، این کشور همواره نزدیک‏ترین قدرت بزرگ به ایران در نظام بین‌‏الملل بوده است. با وجود این نزدیکی جغرافیایی، روابط دو کشور آکنده از خاطرات نامطلوب و تنفرهای تاریخی است که آنها را از هم دور می‌‏کند. چیرگی بر ذهنیت منفی افکار عمومی دو کشور به‏‌ویژه ایرانی‏‌ها نسبت به روس‏‌ها کار آسانی نیست. روابط اقتصادی و تجاری دو طرف نیز در تجارت کلان آنها اهمیت چندانی ندارد. این دو عامل یعنی نگرش افکار عمومی و سطح پایین روابط اقتصادی، بازدارنده‏‌های بزرگی در گسترش و پایداری روابط دو کشور هستند. با این حال، دو طرف در برخی حوزه‏‌های ژئوپلیتیکی و راهبردی، دارای منافع و اهداف مشترکی هستند. البته در این حوزه‌‏ها نیز منافع متفاوت و حتی گاهی متعارض زیادی دارند. بر این اساس، در روابط با روسیه مانند هر رابطۀ دیگری به‌‏ویژه با قدرت‌های بزرگ بهتر است رویکرد حرفه‏‌ای و واقع‏نگرانه‌‏ای بر سیاست خارجی کشورمان حاکم باشد و از هرگونه شوریدگی و شتاب‏زدگی پرهیز شود. هرگونه شتاب‏زدگی می‏تواند مسیر روابط دو کشور را از تعادل خارج کند و به جای نزدیکی بیشتر، بر فاصله‌‏ها میان آنها بیفزاید. به نظر می‌‏رسد پرهیز از نگرش‏‌های سیاست‌‏زده نسبت به روابط با قدرت‌‏های بزرگ و پیگیری سیاست خارجی عمل‏گرایانه و منافع‌‏محور در رابطه با این قدرت‌‏ها، بیشتر به منافع و امنیت ملی ایران کمک می‏‌کند.
جنگ اوکراین و پیامدهای آن بر نظام بین‏‌الملل/ مهدی شاپوری
جنگ اوکراین شروع مرحلۀ جدیدی از تنش و هماوردی میان قدرت‏‌های بزرگ است و پیامدهایی در حوزه‌‏های مختلف برای نظام بین‏‌الملل در پی خواهد داشت. به نظر می‏‌رسد در این هماوردی، نظم لیبرال تقویت خواهد شد. اقتصاد جهان در کوتاه‌‏مدت و حتی میان‏‌مدت آسیب جدی خواهد دید، اما در بلندمدت اقتصاد روسیه در صورت ادامۀ روند کنونی با چالش‏‌ها و مشکلات اساسی مواجه خواهد شد. جنگ اوکراین برای ایران فرصت‏‌هایی ایجاد می‏‌کند؛ ازجمله بازیابی و تقویت حضور در بازارهای انرژی، اما تضعیف اصل حاکمیت ملی برای ایران نمی‌‏تواند مطلوب باشد. ضمن اینکه این تهدید نیز وجود دارد که منافع ملی ایران در رقابت قدرت‏‌های بزرگ آسیب ببیند؛ به‌ویژه اگر درس‏‌های تاریخ معاصر را فراموش کنیم.
نگاه دیگران: پیامدهای تغییر اقلیم برای اطلاعات نظامی/ شیرا افرون و دیگران/ ترجمه سمیه ملک‌مکان
به موازات پویش‌ جهانی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، جوامع دفاعی سراسر جهان هم تلاش‌هایشان برای مواجهه با تغییر اقلیم را بیشتر کرده‌اند. در این چارچوب، آنچه به‌ویژه قابل‌توجه است گزارش‌های اخیر پنتاگون و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده در مواجهه با چالش‌های امنیت ملی مرتبط با بحران اقلیم، و به‌ویژه دعوت آن‌ها برای اقدام اطلاعاتی اساسی بیشتر در این حوزه است.
کتاب ماه: سال‌نمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران؛ تحولات راهبردی ۱۴۰۰، چشم‌انداز ۱۴۰۱
در این نوشتار، دوازدهمین شماره کتاب مرجع «سالنمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران» معرفی شده است. این کتاب به تبیین تحولات راهبردی سال ۱۴۰۰و چشم‌انداز سال ۱۴۰۱در حوزه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است.


نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل

نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل

نظریه‌‏ها و مفاهیم، هویت رشته روابط بین‏‌الملل را شکل می‌‏دهند. بدون استفاده از نظریه‌ها شناخت نظام‌مند تحولات پیچیده روابط بین‌الملل مسیر نیست. نظریه‌‏ها در تبیین دنیای روابط ‌بین‌الملل به ما کمک می‌کنند و در همه حوزه‏‌ها وجود دارند. بنابراین هدف اصلی این نوشتار پرداختن به مفهوم نظریه و ارتباط آن با مسائل فرانظری و همچنین بررسی تحول مفاهیم و تکثر معنایی در رشته روابط بین‌‏الملل است. امید است که کتاب حاضر بتواند خلأ آثار نظری موجود را تا حد امکان برطرف کند و برای پژوهشگران این رشته مفید باشد. نظریه‌ها و مفاهیم نظری به ما نشان می‌دهند چه چیزهایی را به‌‏عنوان روابط ‌بین‌الملل تلقی کنیم، چه چیزهایی را مهم بدانیم، چگونه به آن‏ها نگاه کنیم و سرانجام چگونه آن‏‌ها را بفهمیم و تبیین کنیم.

نویسنده: الهام رسولی ثانی‌آبادی

ناشر: پژوهشکده مطالعات راهبردی

نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰

قیمت: ۶۸۰.۰۰۰ ریال

شابک: ۰-۱۰-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب «نظریه، فرانظریه و مفاهیم در روابط بین‌الملل» کلیک کنید

مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

پرفسور لورا کی دونوهوا استاد دانشکده حقوق دانشگاه جرج تاون واشنگتن دی سی سیاست امنیت ملی را در قالب چهار دوره اصلی بررسی می‎‌کند. دوره اول دوره تأسیس نهاد سیاسی دولت ملی به‌‏عنوان شرط ضروری موجودیت کشور است. در این دوره امنیت ملی به‏‌معنای تضمین تداوم نهادهای سیاسی تأسیس شده بود. دوره دوم دوره توسعه صنعتی و نیز ارتقای نقش ایالات متحده در عرصه بین‌الملل از طریق مشارکت سیاسی، نظامی و اقتصادی است. دوره سوم در واکنش به رشد توتالیتاریسم پدید آمد و به ارتقای سریع امنیت ملی در تقابل با گسترش بلوک شرق انجامید. دوره چهارم با پایان “جنگ سرد” فرا رسید و ابعاد غیرنظامی امنیت ملی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. امنیت ملی همچنان به‌‏عنوان یک مفهوم کانونی در سیاست امریکا باقی مانده است و به‌‏طور مستمر در حال گسترش است تا سایر تهدیدات مفروض برای سبک زندگی آمریکایی را در بر بگیرد.

نویسنده کتاب، پرفسور لورا کی. دونوهوا (Laura K. Donohue) استاد دانشکده حقوق در دانشگاه جرج تاون شهر واشنگتن دی سی آمریکاست. او هم‌‏اکنون مدیر مرکز امنیت ملی و حقوق این دانشگاه و نیز هم‏زمان مدیر مرکز حریم خصوصی و فناوری است. جدیدترین کتاب او با عنوان “آینده اطلاعات خارجی: حریم خصوصی و نظارت در عصر دیجیتال” توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. پرفسور لورا کی. دونوهیو در سال ۲۰۱۶ برنده جایزه حقوق مدنی شیکاگو شد و در نوامبر ۲۰۱۵، دادگاه نظارت اطلاعات خارجی ایالات متحده، بر اساس قانون آزادی آمریکا او را به سِمَت یکی از مشاوران عالی این دادگاه منصوب کرد. از دیگر آثار این استاد حقوق می‌‏توان به کتاب هزینه مبارزه با تروریسم: قدرت، سیاست و آزادی (انتشارات دانشگاه کمبریج، ۲۰۰۸) و حقوق ضد تروریسم و نیز حقوق وضعیت اضطراری در بریتانیا ۱۹۲۲-۲۰۰۰ اشاره کرد. پروفسور دونوهوا هم‌‏اکنون عضو مادام‏العمر شورای روابط خارجی آمریکا و نیز عضو هیئت مشورتی مرکز اطلاعات الکترونیکی و حریم خصوصی؛ گزارشگر گروه ویژه عدالت کیفری انجمن وکلای آمریکا و نیز عضو هیئت مدیره کمیته دائمی حقوق و امنیت ملی انجمن وکلای آمریکا است.

آنچه در کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» می‌خوانید:

بخش اول: تعریف امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
بخش دوم: تطور گفتمان امنیت ملی
بخش سوم: بحران قانون اساسی


نویسنده: لورا کی. دونوهوا

مترجم: مهدی رضایی/کاظم تاجیک

چاپ: اول ۱۴۰۰

قیمت: ۸۵۰.۰۰۰ریال

شابک: ۰-۰۳-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» کلیک کنید

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۷

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۷ – دی ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۷ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

مسئله بدخیم آب و برسازی گونه جدید جنبش اجتماعی در ایران/ فرزاد پورسعید
از منظر دانش سیاست‏‌گذاری، مسائل سیاستی بدخیم در برابر موضوعات قابل‌حل یا رام‏شدنی، مسائلی هستند که روش‌‏ها و رویکردهای سنتی قادر به حل‌وفصل موفقیت‏‌آمیز آن‏ها‏ نیستند. در این نوشتار ضمن تبیین مسئله آب در ایران به‌مثابه مسئله بدخیم، یکی از تبعات اجتماعی آن را که برآمدن گونه جدیدی از جنبش اجتماعی در جامعه ایرانی است، توضیح داده و بایسته‌‏های سیاسی- امنیتی مواجهه با آن را تشریح خواهم کرد.

چالش‌های حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود/ حسن صدرانیا
کم‌آبی فلات مرکزی ایران و حوضه آبریز زاینده‌رود یکی از موضوع‌های چالشی کشور در چند ماه اخیر بوده است. دولت برای حل این مشکل مأموریت‌هایی را به نهادهای ذی‌ربط داده تا سازوکار مناسبی را برای حل آن ارائه دهند. بااین‌حال هنوز این مشکل به قوت خود باقی است؛ هرچند تلاش داشته‌اند با اقدامات ضربتی از تداوم تجمع کشاورزان جلوگیری کنند. نوشتار پیش رو با نگاهی اجمالی به موضوع بر این باور است که مهم‌ترین چالش حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود عدم شناخت دقیق مسائل و چگونگی در هم‌تنیدگی آن‌ها با یکدیگر است. از همین رو سازوکارهای مختلفی پیشنهاد می‌شود که ممکن است بر دامنه مشکلات موجود نیز بیفزایند.

پیامدهای امنیتی انتقال بین حوضه‌ای آب از سرچشمه‌های رودخانه تجن به سمنان/ حسن صدرانیا، ناصر اکبریان
تجربه کشور در چند دهه اخیر نشان داده است، اجرای طرح‌های انتقال بین‌حوضه‌ای آب، تبعات سوء زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی بسیار گسترده و پیرو آن پیامدهای امنیتی جدی به همراه داشته و گاه کشور را با بحران مواجه کرده است. این نوشتار در نظر دارد با بهره‌گیری از تجربیات گذشته و با توجه به شرایط خاص محلی، تبعات امنیتی ناشی از اجرای پروژه انتقال آب سرچشمه‌های رودخانه تجن ساری به استان سمنان را بررسی کند.

نگاهی به ابعاد مختلف پدیده مهاجرت در ایران/ احمد مهربان
مهاجرت از جمله پدیده‌های مهم و مؤثر در روندهای اقتصادی و امنیتی در دنیای امروز است که در سال‌های اخیر و با شکل‌گیری امواج و روندهای مهاجرتی در نقاط مختلف جهان، بیش‌ازپیش موردتوجه دولت‌های مختلف قرارگرفته و از جانب کشورهای مبدأ و مقصد مهاجرت به‌مثابه پدیده‌ای چندوجهی و دارای ابعاد امنیتی نگریسته می‌شود. در نظر گرفتن مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی – همچون سایر پدیده‌های اجتماعی – این امکان را فراهم می‌سازد که ابعاد فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در آن با رویکردی عالمانه ارزیابی شده و سیاست‌گذاری و مدیریت آن در جهت منافع ملی کشور با سهولت و کارآمدی بیشتر صورت گیرد.

نقشه راه رشد غیر تورمی: بایسته‌‏ها و فروگذاشته‌‏ها/ علیرضا رحیمی
در نخستین روز آذرماه ۱۴۰۰، وزارت اقتصاد و دارایی، «نقشه راه رشد غیرتورمی» را در اختیار رسانه‌‏ها قرار داد. با توجه به اینکه تورم لجام‌‏گسیخته و رکود اقتصادی در برآمدن تهدیدهای امنیتی نقش آشکاری دارند، «ماه‏نگار دیده‌بان امنیت ملی» بررسی این نقشه را طی گزارش زیر در دستور کار خود قرار داده است. این گزارش ضمن اشاره به محتوای نقشه راه مذکور، راهکارهای مدنظر آن برای مهار تورم و رونق تولید را بررسی کرده و برخی بایسته‌‏های دست‏یابی هرچه بهتر این نقشه به هدف‏‌های خود را یادآور شده است.

نسبت حکم‌رانی سایبری و نظام حقوقی: چالش‌ها و بایسته‌ها/ حسن عالی‌پور
حکمرانی سایبری تعبیری تعارض‌وار است. حکمرانی در مفهوم امروزین با ویژگی سرزمینی بودن درآمیخته است ولی فضای سایبر، سپهری جهانی است. حکمرانی بر سپهری جهانی در نخستین چالش خود، با نبودِ نظام حقوقی بایسته روبه‌رو است. چالش نبودِ نظام حقوقی تنها برای سپهر جهانی و فراملی نیست؛ بلکه در محیط ملی و درون سرزمینی نیز قابل‌طرح است. حکمرانی سایبری بدون نظام حقوقی به پریشانی و آشفتگی کنش‌ها و سیاست‌ها درباره این فضا می‌انجامد و آن را به چشم اسفندیار امنیت ملی تبدیل می‌کند. فرمان‌رانی سایبری در ایران با چالش‌های ژرفی همراه است که آغاز و فرجام آن در بی‌پروایی نسبت به بایسته‌های قانون اساسی درباره این فضا و تصمیم‌گیری نهادها و سازمان‌های غیرمسئول درباره آن است. پایه اعتبار و کارآمدی نظام حقوقی در راهبردهای کلان، قانون اساسی و در راهبردها و راهکارهای جزئی، قانون عادی و مقرره‌های برخاسته از قانون عادی است؛ ولی درباره فضای سایبر، حضور این دو دسته از منابع سازنده نظام حقوقی، کم‌رنگ است و در برابر تصمیم‌های شخصی یا نهادی و یا برخوردهای سلیقه‌ای و مقطعی به یک سیاست پریشان در رویارویی با تهدیدها و چالش‌های فضای سایبر انجامیده که نمی‌توان نام نظام حقوقی بر آن نهاد. در این گزارش بایسته‌های حقوقی حکمرانی سایبری همانند دیگر حوزه‌های حکمرانی از دریچه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون‌گذاری عادی سنجیده می‌شود.

کنش‌‏های رفتاری و گفتاری نمایندگان و مسئله سرمایه اجتماعی مجلس/ سعید صادقی جقه
پارلمان و نهاد نمایندگی بی‌‏تردید یکی از ارکان نظام مردم‏سالار جمهوری اسلامی است. از همین رو، سرمایه اجتماعی مجلس و جایگاه نمایندگان آن نزد افکار عمومی از اهمیتی راهبردی برخوردار است. علی‌رغم بدیهی بودن این موضوع، گاه کنش‏‌های رفتاری و گفتاری برخی نمایندگان حاشیه‏‌هایی را برای مجلس ایجاد کرده و زمینه تضعیف سرمایه اجتماعی آن را فراهم می‏‌کند. نوشتار حاضر با اشاره به برخی از این کنش‏‌ها در ماه‏های اخیر، پیامدهای آن را بررسی کرده و توصیه‏‌هایی برای تقویت سرمایه اجتماعی مجلس ارائه کرده است.

مذاکرات هسته‌ای، راهبردها و سناریوها/ محمود یزدان‌فام
هشتمین دور مذاکرات هسته‌ای از ۶ دی‌ماه در وین شروع می‌شود. این‌که مذاکرات به چه سمتی پیش می‌رود و هرکدام از بازیگران دارای چه هدفی دارند و چه راهبردی در پیش گرفته‌اند، پرسش اساسی است. در این گزارش سناریوهای احتمالی طرح و امکان و احتمال وقوع هرکدام از آن‌ها با توجه به زمینه‌ها و پیامدهایشان بررسی می‌شود. به‌صورت کلی سه سناریوی توافق، شکست و تقابل، و مذاکرات فرسایشی وجود دارد. در درون توافق هم می‌توان از چهار سناریو کم در برابر کم، بیشتر در برابر بیشتر، توافق موقت، توافق فراگیر و همه‌جانبه سخن گفت که هرکدام به‌اختصار طرح شده است.

قدرت‏‌های منطقه و بازتنظیم روابط در فضای جدید‏: الزامات راهبردی ایران/ مهدی شاپوری
تحولات خاورمیانه نشان از تلاش‌‏های قدرت‏‌های اصلی این منطقه برای بازتنظیم مناسبات منطقه‌‏ای خود تحت تأثیر «کاهش حضور و مداخلۀ آمریکا در خاورمیانه» و «مذاکرات مربوط به احیای برجام میان ایران و ۴+۱ به‌‏علاوۀ آمریکا (به‌صورت غیرمستقیم) دارد. تبیین این نشانه‏‌ها و اینکه ایران چگونه می‌‏تواند منافع خود را در این تحولات تأمین کند، موضوع این نوشتار است.

سیاست خارجی دولت جدید آلمان: تداوم یا تغییر؟/ یاسر نورعلی‌وند
دولت ائتلافی جدید آلمان با انتشار سند توافق ائتلاف رسماً کار خود را در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۱ آغاز کرد. مفاد این سند حکایت از تغییرات معنادار در حوزه سیاست خارجی این کشور پس از صدارت طولانی‌مدت آنگلا مرکل دارد. ازاین‌رو، گزارش حاضر با تمرکز بر این سند، به بررسی مؤلفه‌ها و جهت‌گیری‌های اساسی سیاست خارجی آلمان در دوره جدید پرداخته است.

نگاه دیگران:
نگاه اطلاعاتی به ایران در اندیشکده‌‏های خارجی/ امین پرتو
طی یک ماه گذشته، در مطالب منتشر شده از سوی چند پژوهشکده مطرح انگلیسی‌زبان، مجموعه مطالبی در حوزه اطلاعاتی منتشر شد که اشاراتی مهم به ایران هم در آنها وجود داشت. در بخش نگاه ماه این شماره ماه‌‏نگار دیده‏بان امنیت ملّی، به این موارد خواهیم پرداخت.

قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی ایران/ ترجمه و تحلیل: سمیه ملک‌مکان
مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (مستقر در لندن) در سال ۲۰۲۱ گزارشی با عنوان «قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی» منتشر کرده که در آن به بررسی نقش قابلیت‌های سایبری کشورها در قدرت ملی آن‌ها در ۱۵ کشور ازجمله ایران پرداخته است. آنچه در زیر می‌آید ترجمه بخش ایران این گزارش ۱۸۰ صفحه‌ای است. این تحلیل به‌طورکلی، علی‌رغم سوگیری‌های بسیار، دو مسئله اساسی را روشن می‌کند: نخست اینکه قابلیت‌های سایبری ایران رو به توسعه است و از این نظر ایران اکنون کشوری است که در میان کشورهای با توان دفاع و هجوم سایبری بالا به‌هیچ‌عنوان نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. به‌ویژه توانمندی‌های علمی و پژوهشی ایران در این زمینه‌ چشمگیر بوده است. مسئله دوم البته این است که ایران هنوز به یک قدرت سایبری درجه‌یک تبدیل نشده است. به نظر می‌رسد انزوای بین‌المللی ایران و عدم سرمایه‌گذاری کافی در تحقیق و توسعه مهم‌ترین موانع ایران در دستیابی به این امرند. این متن همچنین به برخی آسیب‌های موجود در حکمرانی امنیت ملی سایبری ایران، ازجمله بحث تداخل‌های کارکردی و موازی‌کاری اشاره‌کرده است که ضرورت توجه ویژه سیاست‌گذاران را می‌طلبد. گزارش درمجموع نشان می‌دهد که ایران درزمینه اقتصاد دیجیتال و قابلیت‌های آی.سی.تی کشوری با ظرفیت و بلندپروازی بسیار است اما سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری در این زمینه به‌هیچ‌عنوان همپای ظرفیت‌ها و بلندپروازی‌ها نیست.

کتاب ماه:
مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر (رضا صمیم)/ معرفی: مجتبی قلی‌پور
کتاب «مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر» نوشته رضا صمیم جامعه‌شناس، در سال ۱۳۹۹ توسط انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی منتشر شد. این کتاب علاوه بر آنکه پژوهشی عمیق در تاریخ ۶۰ ساله اخیر ایران از منظر مسئله مواجهات نسلی است، چنانکه نویسنده خود تصریح کرده با رویکردی راهبردی و امنیتی نوشته شده تا ظرفیت‌های ثبات‌زدای مواجهات مخاطره‌آمیز نسلی و برخی راه‌حل‌های پایدار برای عبور از چرخه‌های بی‌ثباتی سیاسی ناشی از مواجهات نسلی را به‌صورت توأمان نشان دهد. در این نوشتار تلاش می‌کنیم هم ایده اصلی کتاب را تا آنجا که امکان دارد ارائه نماییم و هم برخی از مهم‌ترین آموزه‌ها و دلالت‌های راهبردی آن را استخراج کنیم.

آینده آسیایی

آینده آسیایی

در سال‌های اخیر، در نظم بین‌المللی نوعی وارونگیِ نقش به وجود آمده و وابستگی غرب به رشد آسیا بیشتر شده است. تاریخچۀ جریان سرازیرشده از فناوری‌ها از آسیا به‏‌سمت غرب یادآور آن است که علم و فناوری به هیچ‏کس تعلق ندارد. البته روایت‌های غربی‌ها برای مدتی طولانی به تمسخر فرهنگ‌های آسیایی به‌‏منزلۀ نسخه‌برداری‌هایی صرف پرداخته‌اند. آسیا بر جهان قدیم استیلا داشت و غرب بر جهان جدید و حالا ما داریم به‌‏سمت دنیایی جهانی پیش می‌رویم. دیگر نظم جهانی غربی در کار نیست و هرگز نیز بازنخواهد گشت. هرگز تا پیش از این، نظامی جهانی وجود نداشته است که با این قوت به‏‌واسطه تمدن‌ها، مناطق و قطب‌های قدرت در تمامی قاره‌ها تثبیت یافته باشد؛ نظم جهانی که موفقیت همه در آن به درجه‌ای سالم و مناسب از جهانی‏‌شدن در میان‌شان وابستگی داشته باشد. آسیا به درک کاملی از تأثیر تاریخ غرب بر شرایط کنونی خود رسیده است. هم‌‏اکنون نوبت غرب است که به فهمی از ظهور و ارتقای جایگاه آسیا در آینده خود برسد.

نویسنده کتاب، پاراگ خانا پاراگ خانا سال ۱۹۷۷ در کانپور هند به دنیا آمد. وی دکترای روابط بین‌الملل خود را در سال ۲۰۱۰ از مدرسه اقتصاد لندن دریافت کرد. او بنیان‌گذار و از مدیران مؤسسه Futuremap است که در حوزهٔ مشاوره راهبردی سناریومحور فعالیت می‌کند. از آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جهان دوم: امپراتوری‌ها و نفوذ در نظم جدید جهانی؛

• چگونگی مدیریت جهان؛ • واقعیت هیبریدی؛

• ترسیم نقشه آینده تمدن جهانی؛

• فن‌سالاری در آمریکا: ظهور دولت اطلاعات.

همچنین خانا، در سال ۲۰۰۲ جایزهٔ رهبران آینده سازمان همکاری اقتصادی و توسعه را از آنِ خود کرد.


نویسنده:پاراگ خانا
مترجمان: محمدرضا مجیدی؛ محمود جوادی
ناشران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، خاوران فردا
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
شمارگان: ۱۰۰
قیمت: ۸۰۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۱-۳-۹۸۸۷۴-۶۲۲-۹۷۸

خرید اینترنتی کتاب آینده آسیایی

سیاستگذاری در حوزه فضای مجازی؛ چالش‌ها و پیامدها

اپیزود ۵ – سیاستگذاری در حوزه فضای مجازی؛ چالش‌ها و پیامدها

طرح پیشنهادی نمایندگان مجلس یازدهم درباره «حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی»، می‎‌تواند زمینه‌‎ساز تحولات گسترده و ساختاری در مدیریت و سیاست‌گذاری در عرصه فضای مجازی کشور شود. در شرایطی که شائبه‌های زیادی در سطح افکار عمومی و فعالان عرصه فضای مجازی در خصوص این طرح وجود دارد و آن را مقدمه‌‎ای برای محدودیت فضای مجازی قلمداد می‌کنند، در گزارش حاضر تلاش شده ضمن بررسی طرح پیشنهادی مجلس و ویژگی‎های آن، پیامدهای اجرای طرح و راه‌کارهای سیاست‌گذاری کارآمد در فضای مجازی مورد بررسی و تبیین قرار گیرد.

کهکشان اینترنت

کهکشان اینترنت؛ تأملاتی در باب اینترنت، کسب و کار و جامعه

نفوذ فناوری اینترنت در ایران‌ و جهان به‏‌سرعت در حال افزایش است. این پدیده تمام ابعاد زندگی فردی و جمعی را تحت‏‌تأثیر قرار داده است. بیشتر کسب‌و‏کارها و بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی و امنیتی به‌‏شدت از اینترنت متأثر می‌شوند. با دستیابی کشورها و شرکت‌ها به فناوری‌های جدید کمتر حوزه‌ای می‌توان یافت که از دایره‌ تأثیرگذاری آن خارج باشد. تلاش برای فهم این پدیده از زوایا و دیدگاه‌‏های علمی و عملی مختلف به یکی از دغدغه‌‏ها و کانون‏‌های توجه محافل آکادمیک و تصمیم‌گیری تبدیل شده است. بی‏شک، یکی از مسیرهای فهم این پدیده و آثار آن بر حیات جوامع، رجوع به مراجع و آثار برجسته اندیشمندان این حوزه است. کاستلز از جمله شاخص‏ترین، اندیشمندانی است که آثاری فاخر در این حوزه دارد. امید است اثر حاضر، محتوای ارزنده‌‏ای را در اختیار خوانندگان و مخاطبان علاقه‏‌مند قرار دهد.

نویسنده کتاب حیدر شهریاری، دانش‌آموخته دکتری علوم سیاسی با گرایش جامعه‌‏شناسی سیاسی از دانشگاه علامه طباطبایی و عضو گروه علوم سیاسی دانشگاه شیراز است. حوزه‌های پژوهشی موردِعلاقه ایشان جامعه‏‌شناسی سیاسی همچون رسانه و سیاست، انقلاب‏‌ها و جامعه‏‌شناسی سیاسی ایران معاصر است. ازجمله ترجمه‏‌های ایشان عبارت‌‏اند از:

• استراتژی‏‌های امنیتی قدرت‏‌های بزرگ بعد از جنگ سرد؛

• بسیج اسلام سیاسی در ترکیه.


تألیف : مانوئل کاستلز
مترجم : حیدر شهریاری
ناشر: پژوهشکده مطالعات راهبردی
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
قیمت: ۵۸۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۷-۱-۹۸۸۷۴-۶۲۲-۹۷۸

خرید اینترنتی کتاب کهکشان اینترنت؛ تأملاتی در باب اینترنت، کسب و کار و جامعه

مسائل راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

مسائل راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

مسائل راهبردی بخشی از فرایند توسعه در حکمرانی ملی به حساب می‌آیند. این مسائل در حوزه‌ها و ابعاد گوناگون زندگی اجتماعی به وجود می‌آیند و بسیار پیچیده، متنوع و زمینه‌مند هستند. پیچیدگی پدیده‌های اجتماعی شناخت کامل مسائل امنیتی را دشوار می‌سازد؛ اما اتخاذ سیاست‌های درست و دقیق و مقابله معقول و منطقی منوط به همین شناخت است. جمهوری اسلامی ایران در بیش از چهار دهه از عمر خود همواره با مسائل امنیتی و راهبردی گوناگونی روبه‌رو شده است. برخی از این مسائل بسیار پرمخاطره‌اند و به‌‏رغم تلاش‌های صورت‏‌گرفته هنوز به‏‌صورت کامل حل نشده‌اند. کتاب مسائل راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با هدف ارائه تصویری دقیق از مسائل امنیتی ایران نوشته شده است. نویسنده تلاش کرده است این مسائل را با توجه به ابعاد نوین امنیت ملی، وضعیت آن در جمهوری اسلامی ایران بررسی کند. مطالعه این کتاب می‌تواند برای مقامات، کارشناسان مسائل امنیتی و دانشجویان رشته‌های علوم سیاسی، مطالعات راهبردی و سیاست‌گذاری عمومی مفید باشد.

نویسنده کتاب علیرضا قاضی‌‏زاده دانش‏‌آموخته دکتری امنیت ملی و عضو هیأت ‏علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. حوزه‏‌های پژوهشی مورد علاقه ایشان مدیریت راهبردی در نظام سیاسی، جهانی‏‌شدن و امنیت ملی، قدرت و امنیت نرم، سیاست‏‌گذاری امنیت ملی، مسائل داخلی امنیت ملی می‏‌باشد.

برخی از کتاب‌ها و مقالاتی که وی به‌‏تنهایی در نگارش آن‌ها نقش داشتند، عبارت‏‌اند از:

کتاب‏‌ها:

  • مبانی امنیت ملی؛
  • قدرت نرم و شبکه‏‌های اجتماعی.

مقالات:

  • غافلگیری راهبردی و کارآمدی؛
  • درهم‌‏تنیدگی نهادی و حکمرانی امنیت ملی؛
  • فناوری و قدرت اطلاعاتی؛
  • آزادی سیاسی و امنیت ملی؛
  • جامعه شبکه‏‌ای و امنیت ملی.
ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۳

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ۱۱۳ – شهریور ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۳ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

ایران قوی و بایسته‌‏های حکم‏رانی اجتماعی/ سعید صادقی جقه
حوزه حکم‏رانی اجتماعی در ایران در سال‏‌ها و دهه‏‌های اخیر با مسائل اجتماعی عدیده‌‏ای مواجه بوده که بنا به دلایل متعدد داخلی و خارجی، در وضعیت حل‌‏ناشده باقی مانده‌‏اند و اکنون جمهوری اسلامی ایران را با انبوهی از مسائل انباشته‏ شده مواجه کرده‏‌اند. نرخ فزاینده بیکاری، نیازهای اجتماعی غیرقابل انکار و تقاضا برای خدمات عمومی، به ‏طور مداوم شیوه‏‌های کنونی حکم‏رانی اجتماعی را با پرسش‏‌ها و تردیدهایی مواجه کرده و آن را به چالش می‏‌کشند. تقارن آغاز سده جدید شمسی با شروع دوره جدیدی از ریاست جمهوری که با تحولات گفتمانی هم همراه شده، می‏‌تواند نقطه عطفی در تحولات حکم‏رانی اجتماعی باشد. نوشتار حاضر، با تأملی درباره حکم‏رانی اجتماعی و سیاست‏‌گذاری آغاز شده و با بررسی وضعیت و شاخص‏‌های اجتماعی کشور، مسائل اصلی حکم‏رانی اجتماعی و سیاست‌‏گذاری اجتماعی در نظام جمهوری اسلامی را احصا کرده و توصیه‌‏هایی سیاستی برای ارتقاء عملکرد این حوزه پیشنهاد می‌‏کند.
◄پیامدهای اجتماعی- روان‌شناختی پاندمی کرونا در ایران/ فرزاد پورسعید
یکی از پیامدهای مهم پاندمی کرونا، ابعاد اجتماعی و روان‌شناختی آن است که در صورت عدم مواجهه بهنگام و مناسب با آن، می‌تواند به پیامدهای راهبردی و امنیتی در سطح ملی تبدیل و حتی متوجه نظام سیاسی شود. از این رو، در مقاله حاضر به تبیین پیامدهای اجتماعی/ روان‌شناختی این پاندمی در جامعه ایرانی می‌پردازیم. در پاسخ به مسئله اصلی نوشتار، نوبسنده بر آن است که این پیامدها را به ترتیب در ابعاد اجتماعی و روان‌شناختی می‌توان با عناوین «مسئله انسجام و همبستگی اجتماعی» و «مسئله ناامنی هستی‌شناختی» مشخص کرد که البته در عمل قابل تفکیک از یکدیگر نیستند.
حاکمیت اصول‏‌گرایی و امنیت ملی؛ بایستگی‏ راهبردی دگردیسی در روش‌‏های سیاست‏‌ورزی/ علیرضا رحیمی
در برهه کنونی از تاریخ جمهوری اسلامی، جریان‏های اصول‏‌گرا با آزمونی بس دشوار روبه‏‌رو هستند. اینک نیروهای اصول‏گرای نزدیک به گرانیگاه بنیادی قدرت، فرمان‏روایی هر سه دستگاه اجرایی، قانون‏‌گذاری و قضایی را در دست دارند و هر گونه ناکامی آنان در آوردگاه‌‏های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، با ناکامی نظام سیاسی هم‏سنگ خواهد بود؛ چراکه دیگر نمی‌‏توان ناکامی‏‌ها را با ناتوانی یا کژروی نیروهای لغزش‌‏یافته، غرب‏‌گرا یا کوته‏‌بین پیوند داد. نابسامانی‏‌های توان‏‌فرسای اقتصادی و اجتماعی از یک سو و ناهم‏سویی بخش‏‌های شایان نگرشی از نیروهای اجتماعی با حاکمان، از سوی دیگر، امنیت نظام سیاسی (و به پیروی از آن امنیت کشور) را به توانایی نیروهای اصول‏‌گرا در سامان‏دهی چالش‏‌های پیش ‏روی کشور پیوند داده است. نوشتار پیش‏ رو تلاش کرده افزون بر بازنمایی چالش‏‌های فراروی اصول‏‌گرایان در برهه کنونی، بایستگی راهبردی دگردیسی در روش سیاست‏‌ورزی آنان را به نگرش درآورد.
تنش‌های هیدروپلیتیک حوضه‌های آبریز در ایران؛ زمینه‌ها، پیامدها و بایسته‌ها/ مراد کاویانی راد
ایران سرزمینی خشک و کم‌آب است. هر گونه سیاست‌گذاری و رویه‌گذاری‌ توسعه‌محور باید با این واقعیت جغرافیایی هماهنگ باشد. داده‌ها گویای هستند که بارگذاری‌های محیطی معارض با ظرفیت‌ محیطی حوضه‎‌های آبریز کشور به به تهی‎‌شدن آبخوان‌ها و فرونشست بیشتر دشت‎‌های کشور و بحران کم‌آبی انجامیده، وضعیتی که با پیامدهای تغییر اقلیم، فزایندگی بیشتری یافته است. کارگزاران ملی و فروملی چاره را در انتقال «مازاد آب» حوضه‌های پیرامونی جسته‌اند. این در حالی است که اساساً در هیچ حوضه آبریزی مازاد آب وجود ندارد. وضعیتی که بازتاب‌های ناگواری در خاستگاه ارسال آب در پی داشته است. نوشتار پیش رو، بر آن است که زمینه‌های بحران آب در ایران و پیامدهای انتقال بین‌ حوضه‌ای را واکاوی و راه‌کارهایی برای فراهم‌سازی آب آشامیدنی پایدار حوضه‌های آبریز کشور پیشنهاد کند.
چالش‌های امنیت غذایی کشور در سال ۱۴۰۰/ حسن صدرانیا
امنیت غذایی یکی از مهم‌ترین وجوه امنیت ملی است که ناظر بر عرضه کافی و دسترسی مناسب خانواده به مواد غذایی است. بروز برخی کاستی‌ها در تأمین مواد غذایی از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا کنون بیانگر آن است که علاوه بر افزایش قیمت عمده مواد غذایی، دسترسی خانواده‌ها برای تأمین مواد غذایی مورد نیاز با چالش‌های همراه بوده و نگرانی‌هایی را در حوزه امنیت غذایی کشور فراهم آورده است به گونه‌ای که مجلس شورای اسلامی نیز طرح تقویت امنیت غذایی کشور را در دستور کار قرار داده است. این گزارش تلاش دارد به صورت مختصر مهم‌ترین چالش‌های پیش روی امنیت غذایی کشور در سال ۱۴۰۰ مورد بررسی قرار دهد.
ورزش و امنیت ملی؛ با نگاهی به مسابقات المپیک ۲۰۲۰ توکیو/ سید مسعود موسوی
نظر به اثرات مختلفی که ورزش می‌‏تواند از منظر ایجابی و سلبی بر امنیت ملی کشور داشته باشد در مقاله حاضر با عطف توجه به نتایج حاصله در المپیک توکیو و مسائلی که در آوردگاه جهانی شاهد آن بودیم، تلاش شده مسائل و مشکلات مهم ورزش کشور مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد و بر اساس آن‏ها راه‏کارهایی پیشنهاد شود.
راه‌های برون‌رفت از تقابل در مذاکرات هسته‌ای/ محمود یزدان فام
مذاکرات هسته‌ای وین به دلیل تغییر دولت در ایران متوقف شده است. کارگزاران و سیاست خارجی جدید با دولت قبل متفاوت است. مذاکرات هسته‌ای ممکن است به سمت متفاوتی پیش رود؟ وضعیت‌های گوناگونی برای مذاکرات هسته‌ای قابل تصور است. در این نوشته با اشاره به تحولات راهبردی در محیط داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، وضعیت‌های گوناگون احتمالی در مذاکرات هسته‌ای طرح و آثار و پیامدهای هرکدام از آن‌ها بررسی شده است تا تصمیم‌گیرندگان با آگاهی کامل نسبت به تحولات کنونی و چشم‌انداز آتی، انتخاب‌های واقع‌بینانه‌ای داشته باشند.
تقابل نظامی ایران و رژیم صهیونیستی: احتمالات و کیفیت/ امین پرتو
به دنبال وقوع حمله به کشتی مرسر استریت که در اجاره یک شرکت رژیم صهیونیستی بود و منتهی به کشته شدن دو خدمه بریتانیایی و رومانیایی آن شد، موجی از تهدید و لفاظی از سوی مقامات رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران درگرفت. این تهدیدها جملگی مبتنی بر حتمی‌بودن تلافی رژیم به صورت مضاعف علیه جمهوری اسلامی ایران بود. با این حال، حتی با وجود آنکه حزب الله لبنان اقدام به حمله راکتی علیه شهرک‏های شمال رژیم صهیونیستی کرد و از غزه هم حمله راکتی علیه این رژیم صورت گرفت، پاسخ رژیم صهیونیستی محدود بود. با آنکه مشخص شد رژیم صهیونیستی از شدت‌یافتن درگیری اجتناب می‏کند، اما مسئله احتمال و کیفیت تقابل نظامی میان جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی موضوعی دارای اهمیت و شایسته بررسی است.
تحولات افغانستان: سناریوهای پیش رو و سیاست جمهوری اسلامی ایران/ طیبه واعظی
سقوط زنجیروار ولایت‏‌های افغانستان و تصرف کابل به دست طالبان که در فاصله زمانی کوتاهی پس از خروج نیروهای ائتلاف از افغانستان اتفاق افتاد، جامعه افغانستان و کشورهای ذی‏نفع را در خصوص آینده تحولات افغانستان، از جمله مشی سیاسی طالبان در داخل، نوع نظام سیاسی و روابط خارجی این گروه دچار ابهام کرده است. در این میان، ایران به عنوان کشور همسایه که در معرض تهدیدات گوناگونی از جانب افغانستان تحت سلطه طالبان قرار دارد، برای تصمیم‌‏گیری در خصوص سیاست خارجی مناسب در قبال تحولات طالبان نیازمند طراحی سناریوهای محتمل و تعیین خط مشی مناسب در این خصوص است. در مقاله حاضر تلاش می‏‌شود ضمن تبیین تحولات افغانستان، سناریوهای احتمالی در خصوص حکومت آینده افغانستان و راه‌کارهای ایران بررسی شود.
رویکرد اروپا در دوره ریاست جمهوری حجت‌‏الاسلام رئیسی؛ تداوم یا تغییر؟/ یاسر نورعلی‌وند
مناسبات ایران با غرب هم‏زمان با تغییر دولت در ایران بار دیگر در یک مقطع تحول‌ساز حساس قرار گرفته است. گزارش پیش رو با درک این اهمیت به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا رویکرد اتحادیه اروپا و سه قدرت بزرگ اروپایی با روی کار آمدن دولت جدید در ایران دستخوش تغییر و تحول خواهد شد یا خیر و در صورت پاسخ مثبت، این تغییر چه ویژگی‌ها و پیامدهایی خواهد داشت.
نفتالی بنت و دولت بایدن؛ راهبردهای پیشنهادی و بایسته‏‌های راهبردی ایران/ وحیده احمدی
نفتالی بنت نخست‏‌وزیر جدید رژیم صهیونیستی، به دعوت جو بایدن رئیس‏‌جمهور آمریکا به این کشور سفر کرد. موضوع ایران مهمترین محور گفتگوهای بنت با مقامات عالی‏رتبه آمریکا بود. تلاش برای همسوسازی مواضع و رویکردهای دولت بایدن به عنوان دولت دموکرات در آمریکا با راهبرد پیشنهادی بنت برای مقابله با ایران، مهم‏ترین هدف نخست‌‏وزیر جدید این رژیم در این سفر قلمداد می‏‌شود. این نوشتار به راهبرد پیشنهادی دولت جدید صهیونیستی پرداخته و در نهایت به بایسته‏‌های راهبردی جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با این راهبرد می‏‌پردازد.
نشست ماه: فرایندهای امنیت سایبری: موضوعات و تحلیل‌ها/ حیدرعلی بلوجی
عصر اطلاعات، شرایط جدیدی برای امنیت ملی کشورها به وجود آورده است. در واقع، از زمان ظهور اینترنت تا کنون، استفاده از آن صرفاً در راستای اهداف صلح‌جویانه نبوده و در عمل، تهدید به‌زور و حملات در فضای سایبری به طور مداوم افزایش یافته، به طوری که در حال حاضر فضای اینترنت مانند سرزمین، دریا، هوا و فضا به عرصه‌ای برای جنگ تبدیل شده و قابلیت ویران‌سازی امنیت ملی از طریق آن روز به روز در حال افزایش است. در نتیجه، امنیت و بازدارندگی سایبری به جنبه بسیار مهم امنیت ملی کشورها تبدیل شده و هم‏گام با پیشرفت علم و تکنولوژی، بسیاری از زیرساخت‌های مهم کشورها با فضای سایبری گره خورده و به تبع آن سطح مخاطرات امنیتی مربوطه نیز افزایش پیدا کرده و برخی از کشورها را به اتخاذ امنیت سایبری سوق داده است.
نگاه دیگران: برآوردی چهارساله از دولت جدید در ایران از نگاه اندیشکده‌‏های خارجی/ امین پرتو
شدت گرفتن مرگ و میر به سبب بیماری کرونا، تحولات افغانستان و سقوط حکومت وابسته به آمریکا در عرض چند روز و کلاف سردرگم مذاکرات هسته‏‌ای، موضوعات مورد توجه اندیشکده‏‌های خارجی فعال در زمینه مسائل ایران بوده است. اما معدود اندیشکده‌‏هایی هم بوده‌اند که به تشکیل دولت توسط رئیس جمهور جدید در ایران توجه نشان داده و به تخمین و پیشبینی آینده کاری آن در چهار سال پیش رو پرداخته‏‌اند.
◄نگاه دیگران: ابعاد امنیتی اینترنت رفتار/ قاسم ترابی
اینترنت رفتار از آخرین دست‏آوردهای مبتنی بر هوش مصنوعی در فضای سایبر محسوب می‏‌شود. این فناوری به دولت‏‌ها، سازمان‏‌ها و شرکت‏‌ها و اصولاً هر بازیگری که توان و سرمایه لازم را دارد، این اجازه و فرصت را می‏‌دهد که جامعه هدف خود را مورد رصد کامل و دقیق قرار دهد و حتی فراتر از این، جهت ذهنیت و رفتار کاربران را به مسیر دل‏خواه خود تغییر دهد. این مسیر دل‏خواه می‏‌تواند در حوزه تجاری، اقتصادی، مهندسی اجتماعی و فرهنگی و یا در سطحی بالاتر و مهم‌‏تر حوزه نظامی و امنیتی باشد.
نگاه دیگران: رویکرد مبتنی بر اعتماد صفر به امنیت سایبری/ قاسم ترابی
کارشناسان امنیتی دولت‌‏ها و سازمان‏‌ها برای کاهش این مشکل، ساختار امنیتی مبتنی بر اعتماد صفر را ضروری می‌‏دانند که توسط جان‏ کیند‏رواج طراحی ‌شده است. ساختار امنیتی مبتنی بر اعتماد صفر، برخلاف مدل مرسوم کشیدن دیوار بین منابع ایمن و غیرایمن، از قانونی برخوردار است که در آن تأکید می‏شود هرگز اعتماد نکن و همیشه بررسی کن و اینکه هر دو شبکه‏ داخلی و خارجی ایمن نیستند.

خرید مستقیم ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۳

فرایندهای امنیت سایبری

وبینار «فرایندهای امنیت سایبری»

ارائه: دکتر حیدرعلی بلوجی/محقق مسائل امنیت بین‌المللی

زمان: سه‌شنبه ۱۴۰۰/۵/۲۶  ساعت: ۱۸:۰۰

بلیط شرکت در وبینار با ۱۰۰ درصد تخفیف رایگان می‌باشد(ظرفیت ۵۰ نفر). اطلاعات شرکت در وبینار به شماره تلفن همراه و ایمیل ارسال خواهد شد علاوه بر آن از طریق پنل کاربری خود در فروشگاه نیز می‌توانید به وبینار وارد شوید.

با ثبت نام و خرید بلیط از مزایای عضویت در فروشگاه اینترنتی پژوهشکده مطالعات راهبردی بهره‌مند شوید.

اگر مایل به ثبت نام نیستید از لینک مهمان برای ورود استفاده کنید.