مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا

پرفسور لورا کی دونوهوا استاد دانشکده حقوق دانشگاه جرج تاون واشنگتن دی سی سیاست امنیت ملی را در قالب چهار دوره اصلی بررسی می‎‌کند. دوره اول دوره تأسیس نهاد سیاسی دولت ملی به‌‏عنوان شرط ضروری موجودیت کشور است. در این دوره امنیت ملی به‏‌معنای تضمین تداوم نهادهای سیاسی تأسیس شده بود. دوره دوم دوره توسعه صنعتی و نیز ارتقای نقش ایالات متحده در عرصه بین‌الملل از طریق مشارکت سیاسی، نظامی و اقتصادی است. دوره سوم در واکنش به رشد توتالیتاریسم پدید آمد و به ارتقای سریع امنیت ملی در تقابل با گسترش بلوک شرق انجامید. دوره چهارم با پایان “جنگ سرد” فرا رسید و ابعاد غیرنظامی امنیت ملی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. امنیت ملی همچنان به‌‏عنوان یک مفهوم کانونی در سیاست امریکا باقی مانده است و به‌‏طور مستمر در حال گسترش است تا سایر تهدیدات مفروض برای سبک زندگی آمریکایی را در بر بگیرد.

نویسنده کتاب، پرفسور لورا کی. دونوهوا (Laura K. Donohue) استاد دانشکده حقوق در دانشگاه جرج تاون شهر واشنگتن دی سی آمریکاست. او هم‌‏اکنون مدیر مرکز امنیت ملی و حقوق این دانشگاه و نیز هم‏زمان مدیر مرکز حریم خصوصی و فناوری است. جدیدترین کتاب او با عنوان “آینده اطلاعات خارجی: حریم خصوصی و نظارت در عصر دیجیتال” توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. پرفسور لورا کی. دونوهیو در سال ۲۰۱۶ برنده جایزه حقوق مدنی شیکاگو شد و در نوامبر ۲۰۱۵، دادگاه نظارت اطلاعات خارجی ایالات متحده، بر اساس قانون آزادی آمریکا او را به سِمَت یکی از مشاوران عالی این دادگاه منصوب کرد. از دیگر آثار این استاد حقوق می‌‏توان به کتاب هزینه مبارزه با تروریسم: قدرت، سیاست و آزادی (انتشارات دانشگاه کمبریج، ۲۰۰۸) و حقوق ضد تروریسم و نیز حقوق وضعیت اضطراری در بریتانیا ۱۹۲۲-۲۰۰۰ اشاره کرد. پروفسور دونوهوا هم‌‏اکنون عضو مادام‏العمر شورای روابط خارجی آمریکا و نیز عضو هیئت مشورتی مرکز اطلاعات الکترونیکی و حریم خصوصی؛ گزارشگر گروه ویژه عدالت کیفری انجمن وکلای آمریکا و نیز عضو هیئت مدیره کمیته دائمی حقوق و امنیت ملی انجمن وکلای آمریکا است.

آنچه در کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» می‌خوانید:

بخش اول: تعریف امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
بخش دوم: تطور گفتمان امنیت ملی
بخش سوم: بحران قانون اساسی


نویسنده: لورا کی. دونوهوا

مترجم: مهدی رضایی/کاظم تاجیک

چاپ: اول ۱۴۰۰

قیمت: ۸۵۰.۰۰۰ریال

شابک: ۰-۰۳-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب « مرزهای امنیت ملی در ایالات متحده آمریکا» کلیک کنید

دومین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

دومین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

دومین نمایشگاه مجازی کتاب تهران
۳ تا ۱۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۰-از غرفه پژوهشکده دیدن کنید و از ۲۰ درصد تخفیف ویژه نمایشگاه بهره‌مند شوید

نشانی نمایشگاه: book.icfi.ir

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی

هدف کتاب حاضر ارائه چشم‌‏اندازی وسیع‌‏تر از رابطه راهبرد و سیاست و نیز سایر ابعاد زندگی انسانی در دو بُعد نظامی و غیرنظامی است. رابطه راهبرد با فرهنگ، دانشگاه، برنامه‌‏ریزی، سیاست‏‌گذاری، عقلانیت و تاریخ در مقالات گردآوردی‏‌شده در این مجموعه بررسی شده است. مجموعه مقالات گردآوری‏‌شده در این کتاب که نوشته برخی از نامدارترین متفکران اندیشه راهبردی معاصر مانند کالین گری و لارنس فریدمن است برای خوانندگان علاقه‏‌مند به حوزه مسائل راهبردی، جنگ، سیاست و امنیت ملی مفید خواهد بود. همچنین برای کسانی که به موضوع جایگاه راهبرد در کشورداری و حکمرانی علاقه‏‌مند هستند، مجموعه حاضر سودمند واقع خواهد شد.

مجموعه حاضر از مقالات نویسندگان برجسته حوزه مطالعات راهبردی ازجمله کالین گری و لارنس فریدمن برگزیده و ترجمه شده است؛ افرادی که هرکدام در جای خود یکی از افراد مؤثر در حوزه مطالعات راهبردی به شمار می‌آیند. برای نمونه کالین اس‌گری نویسنده بریتانیایی-آمریکایی که در فوریه ۲۰۲۰ از دنیا رفت استاد روابط بین‌الملل و مطالعات راهبردی در دانشگاه ریدینگ بود و در همین دانشگاه مسئولیت مرکز مطالعات راهبردی را بر عهده داشت. گری قبل از تأسیس مؤسسه ملی سیاست عمومی در واشنگتن دی سی، در مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی و مؤسسه هادسون کار کرده و در تعدادی از دانشگاه‌های برجسته آمریکا تدریس کرده و در برخی از دولت‌های آمریکا و بریتانیا مشاور بوده است. از این نویسنده تعداد زیادی مقاله و ۳۰ عنوان کتاب در زمینه تاریخ نظامی و مطالعات راهبردی منتشر شده است.

آنچه در کتاب «مقدمه‌ای بر مطالعات راهبردی می‌خوانید:

فصل اول: مطالعات راهبردی جهانی: یک بیانیه/ یزابل دویوستین، جیمز ئی وورال
فصل دوم: از پیروزی و شکست نظامی چه می‏توان آموخت؟/ ویلیام سی فولر، جی آر
فصل سوم: راهبرد کلان در برابر راهبرد اضطراری در…/ یونوت پوپسکو
فصل چهارم: راهبرد کلان در قرن بیستم/ لارنس فریدمن
فصل پنجم: راهبرد نظامی در قرن بیست‏ویکم/ کرستی لارسدوتر
فصل ششم: فرهنگ راهبردی به‌مثابه زمینه تحلیل/ کالین گری
فصل هفتم: قدرت اطلاعات: راهبرد، ژئوپلیتیک و بعد پنجم/ دیوید جی لوندسدیل
فصل هشتم: مطالعات راهبردی و مسئله قدرت/ لاورنس فریدمن
فصل نهم: آیا راهبرد کلان، برنامه‏ای…/ تیری بالزاک، پیتر بامبروسکی و سیمون رایش
فصل دهم: راهبرد در نظریه؛ راهبرد در عمل/ هواستراچان


ترجمه و گردآوری: امین پرتو/سجاد حیدری‌فرد
ناشران: پژوهشکده مطالعات راهبردی
نوبت چاپ: اول ۱۴۰۰
شمارگان: ۱۰۰
قیمت: ۷۸۰.۰۰۰ ریال
شابک: ۸-۰۱-۵۷۱۶-۶۲۲-۹۷۸

برای اطلاعات بیشتر و خرید کتاب «مقدمهای بر مطالعات راهبردی» کلیک کنید

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۱۷

ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی – شماره ‌۱۱۷ – دی ۱۴۰۰

در شماره ۱۱۷ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

مسئله بدخیم آب و برسازی گونه جدید جنبش اجتماعی در ایران/ فرزاد پورسعید
از منظر دانش سیاست‏‌گذاری، مسائل سیاستی بدخیم در برابر موضوعات قابل‌حل یا رام‏شدنی، مسائلی هستند که روش‌‏ها و رویکردهای سنتی قادر به حل‌وفصل موفقیت‏‌آمیز آن‏ها‏ نیستند. در این نوشتار ضمن تبیین مسئله آب در ایران به‌مثابه مسئله بدخیم، یکی از تبعات اجتماعی آن را که برآمدن گونه جدیدی از جنبش اجتماعی در جامعه ایرانی است، توضیح داده و بایسته‌‏های سیاسی- امنیتی مواجهه با آن را تشریح خواهم کرد.

چالش‌های حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود/ حسن صدرانیا
کم‌آبی فلات مرکزی ایران و حوضه آبریز زاینده‌رود یکی از موضوع‌های چالشی کشور در چند ماه اخیر بوده است. دولت برای حل این مشکل مأموریت‌هایی را به نهادهای ذی‌ربط داده تا سازوکار مناسبی را برای حل آن ارائه دهند. بااین‌حال هنوز این مشکل به قوت خود باقی است؛ هرچند تلاش داشته‌اند با اقدامات ضربتی از تداوم تجمع کشاورزان جلوگیری کنند. نوشتار پیش رو با نگاهی اجمالی به موضوع بر این باور است که مهم‌ترین چالش حکمرانی آب در حوضه آبریز زاینده‌رود عدم شناخت دقیق مسائل و چگونگی در هم‌تنیدگی آن‌ها با یکدیگر است. از همین رو سازوکارهای مختلفی پیشنهاد می‌شود که ممکن است بر دامنه مشکلات موجود نیز بیفزایند.

پیامدهای امنیتی انتقال بین حوضه‌ای آب از سرچشمه‌های رودخانه تجن به سمنان/ حسن صدرانیا، ناصر اکبریان
تجربه کشور در چند دهه اخیر نشان داده است، اجرای طرح‌های انتقال بین‌حوضه‌ای آب، تبعات سوء زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی بسیار گسترده و پیرو آن پیامدهای امنیتی جدی به همراه داشته و گاه کشور را با بحران مواجه کرده است. این نوشتار در نظر دارد با بهره‌گیری از تجربیات گذشته و با توجه به شرایط خاص محلی، تبعات امنیتی ناشی از اجرای پروژه انتقال آب سرچشمه‌های رودخانه تجن ساری به استان سمنان را بررسی کند.

نگاهی به ابعاد مختلف پدیده مهاجرت در ایران/ احمد مهربان
مهاجرت از جمله پدیده‌های مهم و مؤثر در روندهای اقتصادی و امنیتی در دنیای امروز است که در سال‌های اخیر و با شکل‌گیری امواج و روندهای مهاجرتی در نقاط مختلف جهان، بیش‌ازپیش موردتوجه دولت‌های مختلف قرارگرفته و از جانب کشورهای مبدأ و مقصد مهاجرت به‌مثابه پدیده‌ای چندوجهی و دارای ابعاد امنیتی نگریسته می‌شود. در نظر گرفتن مهاجرت به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی – همچون سایر پدیده‌های اجتماعی – این امکان را فراهم می‌سازد که ابعاد فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در آن با رویکردی عالمانه ارزیابی شده و سیاست‌گذاری و مدیریت آن در جهت منافع ملی کشور با سهولت و کارآمدی بیشتر صورت گیرد.

نقشه راه رشد غیر تورمی: بایسته‌‏ها و فروگذاشته‌‏ها/ علیرضا رحیمی
در نخستین روز آذرماه ۱۴۰۰، وزارت اقتصاد و دارایی، «نقشه راه رشد غیرتورمی» را در اختیار رسانه‌‏ها قرار داد. با توجه به اینکه تورم لجام‌‏گسیخته و رکود اقتصادی در برآمدن تهدیدهای امنیتی نقش آشکاری دارند، «ماه‏نگار دیده‌بان امنیت ملی» بررسی این نقشه را طی گزارش زیر در دستور کار خود قرار داده است. این گزارش ضمن اشاره به محتوای نقشه راه مذکور، راهکارهای مدنظر آن برای مهار تورم و رونق تولید را بررسی کرده و برخی بایسته‌‏های دست‏یابی هرچه بهتر این نقشه به هدف‏‌های خود را یادآور شده است.

نسبت حکم‌رانی سایبری و نظام حقوقی: چالش‌ها و بایسته‌ها/ حسن عالی‌پور
حکمرانی سایبری تعبیری تعارض‌وار است. حکمرانی در مفهوم امروزین با ویژگی سرزمینی بودن درآمیخته است ولی فضای سایبر، سپهری جهانی است. حکمرانی بر سپهری جهانی در نخستین چالش خود، با نبودِ نظام حقوقی بایسته روبه‌رو است. چالش نبودِ نظام حقوقی تنها برای سپهر جهانی و فراملی نیست؛ بلکه در محیط ملی و درون سرزمینی نیز قابل‌طرح است. حکمرانی سایبری بدون نظام حقوقی به پریشانی و آشفتگی کنش‌ها و سیاست‌ها درباره این فضا می‌انجامد و آن را به چشم اسفندیار امنیت ملی تبدیل می‌کند. فرمان‌رانی سایبری در ایران با چالش‌های ژرفی همراه است که آغاز و فرجام آن در بی‌پروایی نسبت به بایسته‌های قانون اساسی درباره این فضا و تصمیم‌گیری نهادها و سازمان‌های غیرمسئول درباره آن است. پایه اعتبار و کارآمدی نظام حقوقی در راهبردهای کلان، قانون اساسی و در راهبردها و راهکارهای جزئی، قانون عادی و مقرره‌های برخاسته از قانون عادی است؛ ولی درباره فضای سایبر، حضور این دو دسته از منابع سازنده نظام حقوقی، کم‌رنگ است و در برابر تصمیم‌های شخصی یا نهادی و یا برخوردهای سلیقه‌ای و مقطعی به یک سیاست پریشان در رویارویی با تهدیدها و چالش‌های فضای سایبر انجامیده که نمی‌توان نام نظام حقوقی بر آن نهاد. در این گزارش بایسته‌های حقوقی حکمرانی سایبری همانند دیگر حوزه‌های حکمرانی از دریچه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون‌گذاری عادی سنجیده می‌شود.

کنش‌‏های رفتاری و گفتاری نمایندگان و مسئله سرمایه اجتماعی مجلس/ سعید صادقی جقه
پارلمان و نهاد نمایندگی بی‌‏تردید یکی از ارکان نظام مردم‏سالار جمهوری اسلامی است. از همین رو، سرمایه اجتماعی مجلس و جایگاه نمایندگان آن نزد افکار عمومی از اهمیتی راهبردی برخوردار است. علی‌رغم بدیهی بودن این موضوع، گاه کنش‏‌های رفتاری و گفتاری برخی نمایندگان حاشیه‏‌هایی را برای مجلس ایجاد کرده و زمینه تضعیف سرمایه اجتماعی آن را فراهم می‏‌کند. نوشتار حاضر با اشاره به برخی از این کنش‏‌ها در ماه‏های اخیر، پیامدهای آن را بررسی کرده و توصیه‏‌هایی برای تقویت سرمایه اجتماعی مجلس ارائه کرده است.

مذاکرات هسته‌ای، راهبردها و سناریوها/ محمود یزدان‌فام
هشتمین دور مذاکرات هسته‌ای از ۶ دی‌ماه در وین شروع می‌شود. این‌که مذاکرات به چه سمتی پیش می‌رود و هرکدام از بازیگران دارای چه هدفی دارند و چه راهبردی در پیش گرفته‌اند، پرسش اساسی است. در این گزارش سناریوهای احتمالی طرح و امکان و احتمال وقوع هرکدام از آن‌ها با توجه به زمینه‌ها و پیامدهایشان بررسی می‌شود. به‌صورت کلی سه سناریوی توافق، شکست و تقابل، و مذاکرات فرسایشی وجود دارد. در درون توافق هم می‌توان از چهار سناریو کم در برابر کم، بیشتر در برابر بیشتر، توافق موقت، توافق فراگیر و همه‌جانبه سخن گفت که هرکدام به‌اختصار طرح شده است.

قدرت‏‌های منطقه و بازتنظیم روابط در فضای جدید‏: الزامات راهبردی ایران/ مهدی شاپوری
تحولات خاورمیانه نشان از تلاش‌‏های قدرت‏‌های اصلی این منطقه برای بازتنظیم مناسبات منطقه‌‏ای خود تحت تأثیر «کاهش حضور و مداخلۀ آمریکا در خاورمیانه» و «مذاکرات مربوط به احیای برجام میان ایران و ۴+۱ به‌‏علاوۀ آمریکا (به‌صورت غیرمستقیم) دارد. تبیین این نشانه‏‌ها و اینکه ایران چگونه می‌‏تواند منافع خود را در این تحولات تأمین کند، موضوع این نوشتار است.

سیاست خارجی دولت جدید آلمان: تداوم یا تغییر؟/ یاسر نورعلی‌وند
دولت ائتلافی جدید آلمان با انتشار سند توافق ائتلاف رسماً کار خود را در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۱ آغاز کرد. مفاد این سند حکایت از تغییرات معنادار در حوزه سیاست خارجی این کشور پس از صدارت طولانی‌مدت آنگلا مرکل دارد. ازاین‌رو، گزارش حاضر با تمرکز بر این سند، به بررسی مؤلفه‌ها و جهت‌گیری‌های اساسی سیاست خارجی آلمان در دوره جدید پرداخته است.

نگاه دیگران:
نگاه اطلاعاتی به ایران در اندیشکده‌‏های خارجی/ امین پرتو
طی یک ماه گذشته، در مطالب منتشر شده از سوی چند پژوهشکده مطرح انگلیسی‌زبان، مجموعه مطالبی در حوزه اطلاعاتی منتشر شد که اشاراتی مهم به ایران هم در آنها وجود داشت. در بخش نگاه ماه این شماره ماه‌‏نگار دیده‏بان امنیت ملّی، به این موارد خواهیم پرداخت.

قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی ایران/ ترجمه و تحلیل: سمیه ملک‌مکان
مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (مستقر در لندن) در سال ۲۰۲۱ گزارشی با عنوان «قابلیت‌های سایبری و قدرت ملی» منتشر کرده که در آن به بررسی نقش قابلیت‌های سایبری کشورها در قدرت ملی آن‌ها در ۱۵ کشور ازجمله ایران پرداخته است. آنچه در زیر می‌آید ترجمه بخش ایران این گزارش ۱۸۰ صفحه‌ای است. این تحلیل به‌طورکلی، علی‌رغم سوگیری‌های بسیار، دو مسئله اساسی را روشن می‌کند: نخست اینکه قابلیت‌های سایبری ایران رو به توسعه است و از این نظر ایران اکنون کشوری است که در میان کشورهای با توان دفاع و هجوم سایبری بالا به‌هیچ‌عنوان نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. به‌ویژه توانمندی‌های علمی و پژوهشی ایران در این زمینه‌ چشمگیر بوده است. مسئله دوم البته این است که ایران هنوز به یک قدرت سایبری درجه‌یک تبدیل نشده است. به نظر می‌رسد انزوای بین‌المللی ایران و عدم سرمایه‌گذاری کافی در تحقیق و توسعه مهم‌ترین موانع ایران در دستیابی به این امرند. این متن همچنین به برخی آسیب‌های موجود در حکمرانی امنیت ملی سایبری ایران، ازجمله بحث تداخل‌های کارکردی و موازی‌کاری اشاره‌کرده است که ضرورت توجه ویژه سیاست‌گذاران را می‌طلبد. گزارش درمجموع نشان می‌دهد که ایران درزمینه اقتصاد دیجیتال و قابلیت‌های آی.سی.تی کشوری با ظرفیت و بلندپروازی بسیار است اما سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری در این زمینه به‌هیچ‌عنوان همپای ظرفیت‌ها و بلندپروازی‌ها نیست.

کتاب ماه:
مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر (رضا صمیم)/ معرفی: مجتبی قلی‌پور
کتاب «مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر» نوشته رضا صمیم جامعه‌شناس، در سال ۱۳۹۹ توسط انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی منتشر شد. این کتاب علاوه بر آنکه پژوهشی عمیق در تاریخ ۶۰ ساله اخیر ایران از منظر مسئله مواجهات نسلی است، چنانکه نویسنده خود تصریح کرده با رویکردی راهبردی و امنیتی نوشته شده تا ظرفیت‌های ثبات‌زدای مواجهات مخاطره‌آمیز نسلی و برخی راه‌حل‌های پایدار برای عبور از چرخه‌های بی‌ثباتی سیاسی ناشی از مواجهات نسلی را به‌صورت توأمان نشان دهد. در این نوشتار تلاش می‌کنیم هم ایده اصلی کتاب را تا آنجا که امکان دارد ارائه نماییم و هم برخی از مهم‌ترین آموزه‌ها و دلالت‌های راهبردی آن را استخراج کنیم.