در شماره ۱۰۶ ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی می‌خوانید:

کرسی‏‌های نظریه‌‏پردازی: امکان یا امتناع تولید نظریه ایرانی/ مختار نوری

یکی از موضوعاتی که در طی سال‏‌های اخیر در فضای علمی کشور و از سوی «شورای عالی انقلاب فرهنگی» مطرح شده «کرسی‏‌های نظریه‌‏پردازی» است. با عنایت به اهمیت کرسی‏‌های نظریه‏‌پردازی و شکل‏‌گیری آن‌ها در جامعه علمی کشور، طرح این پرسش ضروری و راهبردی است که «آیا می‌‏توان به تولید دانش و نظریه در این نوع کرسی‏‌ها در علوم انسانی ایرانی امیدوار بود؟». پاسخ نویسنده به پرسش مذکور به دلایل مختلفی چون «نبود نگرش تاریخی»، «ناآشنایی با ساختار و قواعد نظریه‌‏پردازی علمی»، «فقدن نگرش میان‏‌رشته‌‏ای»، «ضعف مسئله‌‏مندی»، «عدم استقلال علمی» و «مداخلات سیاسی در عرصه علمی» منفی است. در بهترین حالت، کرسی‏‌های نظریه‏‌پردازی در ایران می‏‌توانند زمینه‏‌ساز گفتگوی انتقادی باشند و امکان ظهور نظریه از درون این کرسی‏‌ها در شرایط فعلی امکان‏‌پذیر نیست.

◄پایبندی به معیارهای کارشناسی؛ لازمه مقابله کارآمد با ویروس کرونا/ سعید صادقی جقه

مداخله غیرکارشناسی در حوزه‏‌های تخصصی که بعضاً مبتنی بر دیدگاه‌‏های سیاسی یا جناحی است، می‏‌تواند کارکرد آن حوزه‏‌ها را با اختلالات جدی مواجه کند. این‏‌گونه مداخلات هنگامی خطیرتر می‌‏شوند که در بخش بهداشت و درمان اتفاق بیفتند؛ چراکه هر گونه سیاست‏‌زدگی یا انحراف از اصول و دستورالعمل‏‌های حرف‌ه‏ای در این حوزه می‏‌تواند پیامدهای جبران‏‌ناپذیر برای شهروندان و کل جامعه به دنبال داشته باشد. نوشتار حاضر با بررسی برخی رخدادها در حوزه مقابله با ویروس کرونا، پیامدهای راهبردی ورود غیرکارشناسی به این مقوله را واکاویده و توصیه‌‏هایی برای مدیریت بهینه این بحران ارائه نموده است.

◄پیرامون طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری/ گروه مطالعات ایران

طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران در مجلس یازدهم و در آستانه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ واکنش‏‌های فراوانی را در بین نخبگان، اندیشمندان و جریان‏‌های سیاسی برانگیخت. گزارش زیر می‏‌کوشد افزون بر بازبینی درون‏مایه‏‌های این طرح، امتیازهای آن و نقد‏های واردشده به آن را برشمرده و پیامدهای کاربست آن را از چشم‌‏انداز امنیت ملی واکاوی کند.

◄بازار سرمایه و ضرورت حفظ اعتماد عمومی/ گروه مطالعات ایران

به رغم رشد چشم‏گیر بازار سرمایه در سال‏‌های اخیر، این بازار در ماه‌‏های گذشته دچار تلاطم و ریزش شده است. علل مختلفی برای این ریزش مطرح شده که برخی از آن‌ها نهادهای حاکمیتی و دولتی را هدف می‏‌گیرند. ریزش مزبور، به ‏ویژه به دلیل دعوت مقامات ارشد کشور از مردم برای حضور در بازار سرمایه، حاوی آسیب‏‌هایی به اعتماد عمومی و سرمایه سیاسی نظام است. نوشتار حاضر ضمن بررسی علل و زمینه‏‌های ریزش بازار بورس، پیامدهای آن را بررسی کرده و توصیه‏‌هایی برای سیاست‏گذار ارائه می‏‌کند.

◄بازبینی دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۰ و پرسمان امنیت ملی/ علیرضا رحیمی

کمیته دستمزد شورای عالی کار همه ساله با انگیزه تعیین میزان افزایش دستمزد کارگران در سال آینده تشکیل جلسه داده و با برآورد هزینه سبد معیشت کارگران، سنجه‏‌ای برای آغاز گفتگوها در این زمینه فراهم می‌‏کند. با نگرش به اینکه ماندگاری و افزایش روند افسارگسیختگی تورم در چند سال گذشته، پیامدهای گسترش و ماندگاری ویروس کرونا و ژرفایابی تحریم‏‌های اقتصادی، شرایط زندگی کارگران را بیش از پیش دشوار کرده است. گزارش زیر می‏‌کوشد در گرماگرم گفتگوهای کنونی تعیین حداقل دستمزد سال آینده، با بازخوانی چند و چونی زندگی دشوار کارگران، گزیده‌‏ای از علت‏‌های بروز این وضعیت و پیامدهای آن را کاویده و راه‏کارهای پیش‏‌کشیده‌‏شده را بازنگری کند.

◄کنارگذاشتن ایران از طرح‏‌های ترانزیتی بین‏‌المللی؛ چالشی نیازمند تأمل و چاره‌‏اندیشی/ مهدی شاپوری

موقعیت جغرافیایی، ایران را به یکی از به‌‏صرفه‏ترین مسیرهای ترانزیتی در جهان تبدیل کرده است. با این حال، در طول دو دهۀ گذشته جمهوری اسلامی ایران عملاً از شبکه‌‏ها و خطوط ترانزیتی مختلف کنار گذاشته شده است. این باعث از دست‏‌رفتن ظرفیت‏‌هایی شده که نه تنها از نظر اقتصادی امکان کسب درآمدهای پایداری را فراهم می‏‌کرد، بلکه می‌توانست از نظر سیاسی و امنیتی نیز هزینه‏‌های کشور را به‏ طور قابل توجهی کاهش دهد. در مجموع، کنارگذاشتن ایران از طرح‏‌های ترانزیتی، تلاشی برای کاهش ارزش ژئوپلیتیکی کشورمان است و تداوم این روند، چالشی اساسی برای امنیت ملی است. طرح‌های ترانزیتی قفقاز جنوبی بعد از جنگ قره‌‏باغ که به‏ نظر می‏‌رسد ایران از آن‌ها کنار گذاشته و به حاشیه‏ رانده خواهد شد، یکی از نمونه‏‌های اخیر در این مورد است.

◄بحران آلودگی هوا: زمینه‌ها، پیامدها و بایسته‌ها/ مراد کاویانی ‌راد

دی‌ماه گذشته آلوده‌ترین روزهای سال در سراسر کشور بود، به ‌گونه‌ای که در بسیاری از جاها، کیفیت هوا در وضعیت بسیار ناسالم قرار گرفت. این رخداد در قالب پایداری هوا با وارونگی دما، نبود بارش و انباشت آلاینده‌ها در این زمان از سال نیز همراه شد. بخشی از این آلودگی به آلایندگی نیروگاه‌ها و خودروهای سنگین در قالب بهره‌گیری از سوخت نفت ‌کوره و گازوئیل آلاینده بر می‌گشت، وگرنه به گفته دست‌اندرکاران، تولید برق کاهش می‌یافت. این بار دامنه، ژرفا و آسیب‌زایی آلاینده‌ها به‌ اندازه‌ای بود که همه دستگاه‎‌های حاکمیتی را به واکنش در قالب تأئید، تکذیب و فرافکنی‎ واداشت. نوشتار پیشِ رو بر آن است که زمینه‌ها و پیامدهای پیدایش بحران آلودگی هوا در پیوند با ناکارایی زیرساخت‏‌های برق و انرژی را بررسی و واکاوی کند.

◄نشست العلا؛ آغازی بر پایان بحران قطر/ مهدی میرزاده کوهشاهی

پس از مدت‏‌ها تلاش، با اعمال نفوذ ایالات متحده آمریکا و میان‌جی‏گری دولت کویت، بحران در روابط قطر با عربستان و متحدانش به روزهای پایانی خود نزدیک شد. توافقنامه پایانی چهل و چهارمین نشست سران شورای همکاری خلیج فارس در شهر العلا عربستان، مسیر عادی‏‌سازی روابط را مشخص می‌‏کند، هرچند موانع و تردیدهای زیادی در زمینه بهبود روابط در کوتاه‌‏مدت وجود دارد. این نوشتار ضمن بررسی عوامل بحران، متغیرهای دخیل و موانع موجود، چشم‏‌انداز روابط را از نظرگاهی ایرانی بررسی می‏‌کند.

◄اتهامات پومپئو در مورد ایران و القاعده: نکته‏‌ها و هشدارها/ امین پرتو

در آخرین روزهای دولت دونالد ترامپ، در جریان یک کنفرانس خبری به منظور رونمایی از اسناد سابقاً طبقه‌‏بندی‏‌شده مربوط به ایران، مایک پومپئو وزیر خارجه آمریکا اقدام به واردساختن مجموعه‌‏ای از اتهامات علیه جمهوری اسلامی ایران نمود. بخشی از این اتهامات، مربوط به برنامه به اصطلاح تسلیحات شیمیایی ایران بود که چندان توجه سیاسی و رسانه‌‏ای برنیانگیخت؛ اما بخش دیگر و مهم‏ترین این کنفرانس، اتهاماتی بود که پومپئو در مورد تماس و همکاری ایران با سازمان القاعده عنوان کرد. تحلیل این اتهامات عنوان‏‌شده و نکته‌‏ها و هشدار موجود در آن موضوع نوشته حاضر است.

◄درس‌های راهبردی آشوب ششم ژانویه/ فرزاد پورسعید

هجوم هواداران دونالد ترامپ، رئیس جمهور پیشین ایالت متحده در قالب برخی جنبش‏‌های افراطی، به ساختمان کنگره، اشغال آن و برهم‌زدن مراسم شمارش آراء الکترال ایالت‌ها که برای تأیید آن در جریان بود، در روز ششم ژانویه ۲۰۲۱؛ رخدادی است که اهمیت قابل ‌توجهی برای درس‌آموزی راهبردی از منظر حکم‌رانی امنیتی دارد. نوشتار حاضر به بررسی و تبیین پنج درس راهبردی از این رویداد از منظر حکم‌رانی امنیتی می‌پردازد.

◄نگاه دیگران: جمهوری اسلامی ایران در سال‏نامه‌های آینده‌‏نگر اندیشکده‏‌های خارجی / امین پرتو

در طول یک ماه گذشته، به سبب هم‏زمانی با شروع سال جدید میلادی، نگاه اغلب اندیشکده‌‏های مرتبط با مسائل ایران، متمرکز بر روی پیش‏بینی و برآورد سال ۲۰۲۱ بود. آنچه در این میان کماکان مهم باقی ‏مانده، مسئله نوع مناسبات با آمریکا به خصوص با توجه به روی کار آمدن جو بایدن، انعکاس داخلی تحولات مرتبط با تحریم‌‏ها و مذاکرات هسته‌‏ای و انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ در ایران است.

خرید مستقیم ماه‌نگار دیده‌بان امنیت ملی شماره ۱۰۶

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *