|
فصلنامه مطالعات راهبردی شماره 46
سال چاپ : زمستان 1388
تعداد صفحه : 224
قیمت : 20000 ریال
●
دولتهای شکننده
و امنیت انسانی
در طول یک دهه اخیر، مفهوم دولتهای شکننده به یکی از
مفاهیم مهم سیاست بینالملل تبدیل شده است. امنیت
انسانی نیز از دهه پایانی قرن بیست وارد ادبیات این
حوزه شده بود. این مقاله، درصدد پردازش تأثیر دولتهای
شکننده بر امنیت انسانی است. برای این منظور، مفهوم
دولتهای شکننده، شاخصهای این نوع دولتها و چگونگی
پیدایش و پیامدهای آنها بر امنیت بررسی شده است.
همچنین، چگونگی به خطر افتادن امنیت انسانی و سازوکار
تأثیرگذاری دولتهای شکننده، بر آن به تفصیل بیان شده
است. دولتهای شکننده، به دلیل ناتوانی در ارائه خدمات
عمومی و انجام کارکردهای رایج حکومتی در حوزه امنیت و
توسعه به بحران امنیت انسانی در جوامع تحت حکومت خود
دامن میزنند.
در این نوشتار، تغییر در نظریههای شناخت امنیت، تأکید
بر کارکردهای دولت ملی و برجستهشدن اصل حمایت و نقش
و کارکرد جامعه بینالمللی در برخورد با مشکل دولتهای
شکننده، مورد ارزیابی قرار گرفته است.
دکتر محمود یزدانفام
●
مفهوم و ماهیت
قدرت منطقهای
قدرت منطقهای اگرچه ظاهراً به معنی قدرتمندترین دولت
در سطح منطقه یا سیستم تابعه منطقهای است، اما رسیدن
به چنین موقعیتی در جهان امروز مستلزم رعایت قواعد
ظریفی است که ریشه در اهمیتیافتن قدرت نرم دارد.
تثبیت موقعیت هر دولت مدعی رهبری منطقه مستلزم پذیرش
این نقش نه فقط از سوی دولتهای منطقه، بلکه سایر
بازیگران فرامنطقهای ذینفوذ در منطقه است.
کمک به تثبیت امنیت منطقه و فعالیت در راستای
رونقدهی به فرایند رشد و توسعه اقتصادی کشورهای
منطقه، دو نمونه از کارکردهای مهمی است که هر دولت
مدعی رهبری منطقه ملزم به در دستور کار قراردادن
آنهاست.
قدرت منطقهای باید مروج و حامی اصول، قواعد و
هنجارهایی باشد که هم در سطح منطقه مقبولیت دارند و هم
در سطح سیستم بینالملل، متعارف شمرده میشوند.
دکتر عبدالله قنبرلو
● بیماری هلندی و ضرورت
استفاده درست
از درآمدهای نفتی
این مقاله در بخش نخست به بررسی
ماهیت و چیستی پدیدۀ بیماری هلندی و نشانههای آن در
اقتصاد ایران میپردازد. بخش دوم نیز راهبردهای ممکن
در مدیریت درآمدهای نفتی را در دستور کار قرار میدهد.
تبعات منفی رونق منابع طبیعی (از جمله نفت) موضوع بحث
بیماری هلندی است.
تشخیص ظهور و بروز بیماری هلندی در اقتصاد کار سادهای
نیست. با این حال، شاخصهایی همچون تقویت پول ملی و
افزایش نرخ ارز، افزایش قیمت کالاهای غیرقابل مبادله،
افزایش واردات، کاهش سهم ارزش افزودۀ بخشهای صنعت و
کشاورزی از تولید ناخالص داخلی و جز اینها، از جمله
مواردی هستند که اقتصاددانان به عنوان نشانههای
بیماری هلندی در اقتصاد ذکر میکنند.
دکتر محمد خضری
●
تحول
مفهوم شناسایی بین المللی دولتها، با تأکید بر
شناسایی بین المللی اوستیای جنوبی و آبخازیا
حقوقدانان، معیارهایی برای شناسایی دولتها و پذیرش
آنها در عرصه روابط بینالملل معرفی کردهاند که از یک
سو فاقد دقت مفهومی بوده و از طرف دیگر، در طول زمان،
عناصری به آنها افزوده و کاسته شده است، به طوری که
این مفهوم هیچگاه از مبنای حقوقی ثابتی برخوردار نبوده
است. این مسأله در طول سالهای پس از جنگ سرد و به
ویژه در رابطه با شناسایی کوزوو توسط آمریکا و اتحادیه
اروپا و اوستیای جنوبی و آبخازیا توسط روسیه، به طور
چشمگیری قابل ملاحظه است. پرسش اصلی مقاله این است که
ابعاد تحول در مفهوم شناسایی بینالمللی دولتها
کدامند؟ نویسنده در پاسخ مدعی است شناسایی به عنوان
مفهومی که در پیوند تنگاتنگ با مفهوم حاکمیت قرار
دارد، تحت تأثیر تحول مفهوم حاکمیت، از دو بعد مفهوم و
معیار شناسایی، دچار تحول شده است.
طیبه واعظی
●
چشم انداز توازن قدرت در قفقاز در پرتو
تحول در روابط
ترکیه - ارمنستان
بررسی معادله قدرت در
قفقاز در پی بهبود مورد انتظار روابط ترکیه و ارمنستان
نشان میدهد ترکیه به خاطر ملاحظاتی چون، کاهش فشار
بینالمللی، ورود به اتحادیه اروپا، امنیت و انتقال
انرژی، نفوذ بیشتر در قفقاز و ایجاد محیط امن منطقهای
درصدد بهبود روابط با ارمنستان است. ارمنستان نیز به
خاطر اهداف راهبردی همچون کاهش وابستگی نظامی -
اقتصادی به روسیه، رفع محاصرۀ اقتصادی، خروج از انزوای
ژئوپلتیکی، پاسخ به بحرانهای داخلی و دستیابی به
امنیت منطقهای، گرایش زیادی به بهبود روابط با ترکیه
دارد. چنین تحولی میتواند توازن قدرت در منطقه را
تغییر دهد. تغییر مؤلفههای ژئوپلتیکی در قفقاز مانند
تغییر ائتلافها و ظهور نظم نوین منطقهای، تحول
سازوکارها و ترتیبات امنیتی، تأثیر بر بحران قرهباغ و
به ویژه اقتصاد انرژی، امنیت انرژی و همکاریهای
اقتصادی در منطقه، از این جمله اند.
میرقاسم بنی
هاشمی
● تحول تروریسم در روابط
بین الملل
تروریسم از جمله مفاهیم مناقشهبرانگیز به هنگام تعریف
و مطالعه علمی است و مطالعه آن در چارچوب بین رشتهای
قرار میگیرد.به بیان دیگر، برای فهم و بررسی آن
میبایست رویکرد بین رشتهای را استخدام کرد و آن را
از دریچه علوم سیاسی ، روابط بینالملل، حقوق
بینالملل ،روانشناسی ،جامعه شناسی و مانند آن
نگریست.
مقاله حاضر به چیستی و چگونگی تحول این مفهوم در روابط
بینالملل میپردازد و برای این منظور، تحول عملی آن
را در مناسبات بینالمللی از قرن نوزدهم تا قرن حاضر
بررسی میکند. این بررسی با هشت معیار انگیزه ،الگوی
تحلیل، سازماندهی، استراتژی، تاکتیک، اهداف، سلاح
مورد استفاده و قربانیان صورت میگیرد و در نهایت،
نویسنده را به این فرضیه رهنمون میسازد که مفهوم
تروریسم در مرحله متأخر آن و در گذار به قرن
بیستویکم، از تروریسم بینالمللی به تروریسم جهانی
متحول شده و عامل این تحول، غیرسرزمینیشدن آن در
روابط بینالملل است
فرزاد پورسعید
● سیاست هستهای
آرژانتین و دلایل تغییر آن
در دهه 1990
آرژانتین در دهه 1950، فعالیتهای هستهای خود را آغاز
کرد و با پیشرفتی ستودنی، در دهه 1970 توانست فناوری
هستهای را در حوزههای مختلف به دست آورد. سرعت و
دامنه پیشرفت هستهای این کشور باعث نگرانی آمریکا و
کشورهای صادرکننده فناوری هستهای به آرژانتین و در
صدر آنها آلمان گردید. پس از آن، فروپاشی شوروی و
پایان نظام دوقطبی، بهبود روابط آرژانتین با رقیب
دیرین منطقهای خود برزیل، تشدید بحران اقتصادی فراگیر
در آرژانتین در اوایل دهه 1990 و تغییر نظام سیاسی،
مجموعه عواملی بودند که باعث شدند این کشور از دهه
1990 سیاستهای هستهای گذشته خود را کنار گذاشته و به
روند عدم اشاعه مورد نظر آمریکا و اروپا در نظام
بینالملل بپیوندد
دکتر رحمن قهرمانپور
|
